Δεδομένης της αναγκαιότητας για ενημέρωση σχετικά με τις Σπάνιες Ασθένειες, δημιουργήσαμε αυτό το δωρεάν εργαλείο επικοινωνίας, ώστε οι "Σπάνιοι Ασθενείς" να αποκτήσουν το βήμα που είναι απαραίτητο για να ακουστεί η φωνή τους.
Σε μια νέα εποχή μπαίνει η αντιμετώπιση της κυστικής ίνωσης, η οποία αποτελεί την συχνότερη απειλητική για τη ζωή κληρονομούμενη ασθένεια στην Ευρώπη, καθώς αναδύονται οι πρώτες θεραπείες που αλλάζουν τη ζωή των πασχόντων. Μάλιστα, στο άμεσο μέλλον αναμένονται ιδιαίτερα ελπιδοφόρες εγκρίσεις θεραπειών για όλο και περισσότερες μεταλλάξεις.
Περισσότεροι από 2.200 ειδικοί στην κυστική ίνωση από περισσότερες από 50 χώρες του κόσμου έχουν συγκεντρωθεί στην καρδιά της Ευρώπης, στις Βρυξέλλες, για να συμμετάσχουν στις εργασίες του 38ου Ευρωπαϊκού Συνεδρίου Κυστικής Ίνωσης που διεξάγεται στην πόλη από 10 έως 13 Ιουνίου 2015.
Ο Συντονιστής- Διευθυντής του Τμήματος Ινοκυστικής στο Νοσοκομείο Παίδων Αγία Σοφία Σταύρος Ντουντουνάκης, που παρακολουθεί τις εργασίες του Συνεδρίου τονίζει ότι τα νέα για την επαναστατική θεραπεία της κυστικής ίνωσης συνεχίζονται, καθώς πολύ σύντομα περιμένουμε την έγκριση για τον συνδυασμό των ουσιών lumacaftor και ivacaftor για τους ομόζυγους ασθενείς με μετάλλαξη ΔF508 που στοχεύουν στο αίτιο της νόσου. «Εντός του 2017», πρόσθεσε, «περιμένουμε νέα φάρμακα για τις υπόλοιπες μεταλλάξεις, θεραπείες που ήδη αλλάζουν ριζικά το τοπίο της κυστικής ίνωσης προς το καλύτερο».
Επίσης μεταξύ άλλων έγινε εκτεταμένη αναφορά στο νεογνικό screening για τη νόσο και τη σημασία στην έγκαιρη διάγνωση της πάθησης. Μια εξέταση που γίνεται πλέον στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης, όμως μέχρι στιγμής δεν έχει καθιερωθεί στη χώρα μας. Όταν γίνεται έγκαιρη διάγνωση δίνεται νωρίτερα η κατάλληλη θεραπεία με αποτέλεσμα την καλύτερη ποιότητα ζωής του ασθενή και παρέχεται σωστή γενετική καθοδήγηση των συγγενών του ασθενούς, με σκοπό την αποφυγή νέων γεννήσεων. Το συνέδριο αυτό, το οποίο διεξάγεται μία φορά τον χρόνο, έχει αποκτήσει ξεχωριστή σημασία τόσο για την επιστημονική και ιατρική κοινότητα, όσο και για την κοινότητα των ασθενών.
Όπως δήλωσε η καθηγήτρια Κρις Ντε Μπεκ, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Κυστικής Ίνωσης (ECFS - https://www.ecfs.eu/) που διοργανώνει το συνέδριο, στο πλαίσιό του «θα συζητηθούν όλες οι εξελίξεις στην ιατρική έρευνα, τα νεότερα από τις νέες θεραπείες και οι πρόοδοι στη φροντίδα των πασχόντων αλλά και των οικείων τους, με στόχο ένα καλύτερο μέλλον για κάθε παιδί και ενήλικα που ζει με κυστική ίνωση στην Ευρώπη και εκτός αυτής».
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του συνεδρίου καθηγητής Ζωρζ Κασιμίρ, δήλωσε ότι η διεξαγωγή του συνεδρίου αποτελεί τεράστια στήριξη και κίνητρο για τους ερευνητές που παλεύουν για καλύτερη επιβίωση και ποιότητας ζωής για τους ασθενείς σε όλη την Ευρώπη.
Είναι η πρώτη φορά μετά από 20 χρόνια που διοργανώνεται το συνέδριο στο Βέλγιο - και στο μεσοδιάστημα, πολλά έχουν αλλάξει. «Οι πάσχοντες από κυστική ίνωση ζουν περισσότερο και καλύτερα, σε πολλές χώρες περισσότεροι από τους μισούς ασθενείς είναι πλέον ενήλικες, ενώ η φροντίδα τους γίνεται πλέον από εξειδικευμένες διεπιστημονικές ομάδες», δήλωσε η δρ Καρλήν Ντε Ρέκε, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οργάνωσης Ασθενών με Κυστική Ινωση CF Europe και της Ένωσης Ασθενών με Κυστική Ίνωση του Βελγίου. «Ωστόσο, η κυστική ίνωση παραμένει μία ανίατη και απειλητική για τη ζωή ασθένεια, και η μοναδική ελπίδα για τους ασθενείς και τις οικογένειές τους είναι οι έρευνες για πιο αποτελεσματικές θεραπείες».
Από τους περισσότερους από 2.200 συνέδρους, το περίπου 80% είναι Ευρωπαίοι και οι υπόλοιποι από χώρες εκτός Γηραιάς Ηπείρου, ενώ τα θέματα που παρουσιάζονται καλύπτουν όλες τις πλευρές της αιτιοπαθογένειας και της αντιμετώπισης της νόσου. Στο πρόγραμμά του συμπεριλαμβάνονται παρουσιάσεις, δορυφορικά συμπόσια, ομάδες εργασίες, ομάδες ειδικού ενδιαφέροντος, συνεδρίες ePoster και συζητήσεις με ειδικούς.
Κατά την εναρκτήρια τελετή του συνεδρίου, που πραγματοποιήθηκε χθες, απονεμήθηκε το Βραβείο της ECFS στον δρα Κάρλο Καστελάνι, καθηγητή Κλινικής Γενετικής στην Σχολή Ιατρικής Γενετικής του Πανεπιστημίου της Βερόνα, στην Ιταλία, και προέδρου της Ιταλικής Εταιρείας Κυστικής Ίνωσης. Το Βραβείο της ECFS απονέμεται για να τιμήσει επιστήμονες οι οποίοι με το έργο τους συνέβαλαν αποφασιστικά στην κατανόηση της κυστικής ίνωσης ή στην θεραπεία ή την φροντίδα των πασχόντων από αυτήν. Ο δρ Καστελάνι έχει πραγματοποιήσει δεκάδες έρευνες για την επιδημιολογία, τη συσχέτιση φαινοτύπου-γονοτύπου, τη διάγνωση, τον προληπτικό έλεγχο και την φροντίδα των πασχόντων από κυστική ίνωση, ενώ είναι πρωτοπόρος και στον έλεγχο των νεογνών για τη νόσο.
Η κυστική ίνωση (αγγλ. cystic fibrosis) ή αλλιώς ινοκυστική νόσος αποτελεί το πιο διαδεδομένο κληρονομικό νόσημα στην λευκή φυλή. Περίπου 1 στα 2000-2500 παιδιά εκτιμάται ότι γεννιούνται κάθε χρόνο στην Ελλάδα με κυστική ίνωση, ενώ το 4-5% του πληθυσμού θεωρείται ότι είναι φορείς.
Διασταύρωση φορέων του γονιδίου της νόσου
Η κυστική ίνωση μεταβιβάζεται με αυτοσωμικό υπολειπόμενο τρόπο κληρονόμησης στους απογόνους. Προκαλείται από μία ποικιλία μεταλλάξεων στο γονίδιο του ρυθμιστή της διαμεμβρανικής αγωγιμότητας της κυστικής ίνωσης (CFTR), το οποίο βρίσκεται στο έβδομο χρωμόσωμα. Το γονίδιο αυτό κωδικοποιεί μια ρυθμιστική πρωτεΐνη (Cystic Fibrosis Transmembrane Conductance Regulator), η οποία ελέγχει την διέλευση χλωρίου διαμέσου των μεμβρανών των επιθηλιακών κυττάρων διαφόρων οργάνων του σώματος όπως των πνευμόνων, του παγκρέατος, των ιδρωτοποιών αδένων και του εντέρου. Μεταλλάξεις στο γονίδιο προκαλούν μειωμένη παραγωγή ή λειτουργικότητα της πρωτεΐνης με αποτέλεσμα στο επιθήλιο των προσβαλλομένων οργάνων να παράγεται παχύρρευστη κολλώδης βλέννα η οποία αποφράσσει τους πόρους των αδένων με συνέπεια την προοδευτική καταστροφή του ιστού των οργάνων (ίνωση) και την τελική ανεπάρκεια τους.
Συμπτώματα
Κλινικά συμτώματα της κυστικής ίνωσης
Τα συμπτώματα πρωτοεμφανίζονται μέσα στον πρώτο χρόνο της ζωής, αλλά μπορεί να εμφανιστούν και αργότερα στην παιδική ηλικία. Η σοβαρότητα των συμπτωμάτων ποικίλει. Τα συμπτώματα του αναπνευστικού συστήματος είναι ο επίμονος βήχας, ο συριγμός, η δύσπνοια καθώς και οι επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις του θώρακα που προκαλούν βλάβη στους πνεύμονες. Όσον αφορά στα γαστρεντερικά συμπτώματα διακρίνουμε τον υποσιτισμό, που οδηγεί σε μικρή σωματική ανάπτυξη και χαμηλή αύξηση του βάρους (ακόμη και αν ο ασθενής έχει καλή όρεξη και τρώει πολύ, καθώς το πρόβλημα εντοπίζεται στην χώνεψη και την απορρόφηση των τροφών), διογκωμένη κοιλιά,και δυσκοιλιότητα. Επιπλέον συμπτώματα είναι οι επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις των ιγμορείων, οι πολύποδες που σχηματίζονται στη μύτη, βλάβη του ήπατος που μπορεί να οδηγήσει σε κίρρωση, διαβήτης, παγκρεατίτιδα (φλεγμονή του παγκρέατος), πρόπτωση του ορθού, οστεοπόρωση (λέπτυνση των οστών) που εμφανίζεται λόγω κακής απορρόφησης ορισμένων τροφών και ιδίως της βιταμίνης D, η οποία είναι αναγκαία για τη διατήρηση υγιών οστών και η πολύ αλμυρή γεύση που έχει ο ιδρώτας.
Διάγνωση
Η διάγνωση της κυστικής ίνωσης πραγματοποιείται με τρεις κυρίως τρόπους:
α) με εξέταση ιδρώτα: Ο γιατρός μπορεί να προγραμματίσει εξέταση ιδρώτα αν υποψιάζεται κυστική ίνωση από τα υπάρχοντα συμπτώματα. Αυτή η εξέταση μετρά την ποσότητα του άλατος (χλωριούχο νάτριο) στον ιδρώτα του δέρματος. Τα άτομα με κυστική ίνωση έχουν αφύσικα υψηλά επίπεδα άλατος στον ιδρώτα. Τα επίπεδα του νατρίου υπερβαίνουν τα 60 mmol/l και του χλωρίου υπερβαίνουν τα 70 mmol/l σε ένα δείγμα ιδρώτα.
β)με γενετική εξέταση: Η γενετική εξέταση μπορεί να επιβεβαιώσει τη διάγνωση. Λαμβάνονται μερικά κύτταρα είτε από το εσωτερικό του μάγουλου είτε από μια εξέταση αίματος και ελέγχονται για τον εντοπισμό του γονιδίου της κυστικής ίνωσης.
γ)με έλεγχο: Στις μέρες μας όλα τα νεογέννητα ελέγχονται για κυστική ίνωση. Λαμβάνεται δείγμα με ένα μικρό τσίμπημα στην φτέρνα, περίπου την έκτη ημέρα μετά την γέννηση. Αυτό μπορεί να εντοπίσει μια χημική ουσία, που ονομάζεται immunoreactive trypsinogen, που είναι υψηλή σε βρέφη με κυστική ίνωση. Αν βρεθεί υψηλή, τότε γίνεται εξέταση ιδρώτα και γενετική εξέταση για να επιβεβαιωθεί η διάγνωση. Αυτός ο έλεγχος θεωρείται σημαντικός, διότι όσο νωρίτερα γίνεται η διάγνωση, τόσο πιο γρήγορα μπορεί να αρχίσει η θεραπεία, η οποία βελτιώνει τις προοπτικές εξέλιξης της νόσου (πρόγνωση).
Θεραπεία
Η θέση του CFTR γονιδίου στο χρωμόσωμα 7
α) Φυσιοθεραπεία και άσκηση: Η τακτική φυσιοθεραπεία στο στήθος είναι πολύ σημαντική. Αυτό βοηθά στον καθαρισμό των αναπνευστικών οδών από την παχύρρευστη βλέννα. Ο φυσιοθεραπευτής δείχνει συνήθως στους γονείς πώς να το κάνουν αυτό στα παιδιά τους. Πρόκειται για ένα ειδικό τρόπο με σταθερά ελαφρά χτυπήματα στο στήθος, ενώ το παιδί είναι ξαπλωμένο μπρούμυτα ώστε να εξωθηθεί η βλέννα και τα πτύελα προς τα έξω και να αποβληθούν από τον οργανισμό με τον βήχα. Αυτή η φυσιοθεραπεία του στήθους, συνήθως γίνεται δύο φορές την ημέρα αλλά μπορεί να γίνεται περισσότερες φορές αν υπάρχει λοίμωξη στον θώρακα.Είναι επίσης σημαντικό να ενθαρρύνονται τα παιδιά να ασκούνται και να είναι όσο πιο ενεργά και σε όσο το δυνατόν καλύτερη φυσική κατάσταση . Γι αυτόν τον λόγο , ενθαρρύνονται τα σπορ και τα παιχνίδια.
β)Αντιβιοτικά και αντιμυκητικά: Η χορήγηση αντιβιοτικών είναι ο βασικός τρόπος θεραπείας. Πολλά παιδιά με κυστική ίνωση, λαμβάνουν αντιβιοτικά τακτικά και για μακρά χρονική διάρκεια. Η δόση αυξάνεται και / ή χορηγούνται άλλα είδη αντιβιοτικών όταν αναπτύσσεται μια λοίμωξη στο στήθος. Διάφορα βακτήρια μπορούν να προκαλέσουν λοιμώξεις και τα αντιβιοτικά που επιλέγονται εξαρτώνται από τα βακτήρια που βρέθηκαν σε δείγματα πτυέλων. Συχνά απαιτείται η ενδοφλέβια χορήγηση αντιβιοτικών για σοβαρές λοιμώξεις που δεν ελέγχονται με αντιβιοτικά δισκία.
γ)Εισπνεόμενα φάρμακα: Εισπνεόμενα βρογχοδιασταλτικά φάρμακα χορηγούνται για να ανοίξουν τις αναπνευστικές οδούς. Ένα τέτοιο φάρμακο είναι η σαλβουταμόλη. Αυτό είναι παρόμοιο με τη θεραπεία που χρησιμοποιείται για το άσθμα.
δ)Dornase άλφα: Το Dornase άλφα είναι ένα φάρμακο που δίνεται με εκνεφωτή σε ορισμένες περιπτώσεις. Βοηθά να κάνει την παχύρρευστη βλέννα πιο λεπτόρρευστη και καθιστά ευκολότερη την απόχρεμψή της με τον βήχα, απαλλάσσοντας έτσι από τη βλέννα τις αναπνευστικές οδούς. Αυτό μπορεί να μειώσει τον αριθμό των λοιμώξεων του πνεύμονα και να συμβάλει στη βελτίωση της λειτουργίας των πνευμόνων.
ε)Οξυγόνο: Τα άτομα με προχωρημένη νόσο των πνευμόνων μπορούν να επωφεληθούν από την χορήγηση οξυγόνου, ιδιαίτερα τη νύχτα.
ζ)Κατάλληλη διατροφή: Τα ένζυμα που απαιτούνται για την πέψη των τροφών, είναι μειωμένα σε μεγάλο βαθμό στα περισσότερα άτομα με κυστική ίνωση. Ως εκ τούτου τα παιδιά με κυστική ίνωση χρειάζονται δίαιτα υψηλής περιεκτικότητας σε λίπη και υδατάνθρακες. Η διαιτολόγος θα δώσει συνήθως λεπτομερείς συμβουλές. Μπορεί επίσης να χρειαστούν συμπληρώματα διατροφής και ποτών , υψηλής ενεργειακής αξίας. Επιπλέον, χρειάζονται συμπληρώματα βιταμινών καθώς πολλές βιταμίνες των τροφών, δεν απορροφώνται πολύ καλά.Στις περισσότερες περιπτώσεις απαιτούνται συμπληρώματα ενζύμων για να βοηθήσουν στην αφομοίωση των τροφών (αντικαθιστούν τα ένζυμα που κανονικά προέρχονται από το πάγκρεας ) και πρέπει να λαμβάνονται κάθε φορά που ο ασθενής λαμβάνει τροφή, που σημαίνει λήψη πολλών δόσεων κάθε μέρα.
Επιπλέον θεραπείες της κυστικής ίνωσης είναι:
• Έλλειψη αλάτων μπορεί να εμφανιστεί σε ζεστό καιρό και μπορεί να χρειαστεί λήψη σχετικών συμπληρωμάτων . • Σε ορισμένες περιπτώσεις εμφανίζονται ηπατικά προβλήματα και μπορεί να απαιτηθούν εξειδικευμένες θεραπείες ήπατος. • Εάν εμφανιστεί διαβήτης συνήθως απαιτεί θεραπεία με ινσουλίνη. • Μερικές φορές αναπτύσσονται πολύποδες στη μύτη, που μπορούν να αντιμετωπιστούν με σταγόνες στεροειδών και ρινικά σπρέι. • Η παλινδρόμηση οξέων από το στομάχι στον οισοφάγο , είναι συνηθισμένο πρόβλημα και μπορεί να αντιμετωπιστεί με φάρμακα που μειώνουν την οξύτητα των στομαχικών υγρών. • Η δυσκοιλιότητα είναι αρκετά συχνή και ενδέχεται να απαιτήσει την λήψη καθαρτικών σε τακτική βάση. • Όλα τα άτομα με κυστική ίνωση πρέπει να κάνουν τα εμβόλια ρουτίνας και επίσης να κάνουν ανελλιπώς τα ετήσια εμβόλια για την πρόληψη της γρίπης και του πνευμονιόκοκκου, που βοηθάει στην πρόληψη της πνευμονίας που προκαλείται από αυτό το βακτήριο. • Η μεταμόσχευση πνεύμονα ή καρδιάς / πνεύμονα μπορεί να είναι μια επιλογή σε ορισμένες περιπτώσεις αν η κατάσταση των πνευμόνων επιδεινωθεί σοβαρά.
Νεότερες θεραπείες αναπτύσσονται και διερευνάται η αποτελεσματικότητά τους και αν διαπιστωθεί ότι είναι επιτυχείς , θα χρησιμοποιηθούν ευρύτερα στο μέλλον. Για παράδειγμα: • Γονιδιακή θεραπεία. Αυτό συνεπάγεται τη χρήση ενός εισπνεόμενου σπρέι για την προώθηση στους πνεύμονες κανονικών αντιγράφων (μη ελαττωματικών) του γονιδίου κυστικής ίνωσης. • Φαρμακευτικές ουσίες , οι οποίες μπορούν να διορθώσουν την ανωμαλία άλατος και να ρυθμίσουν τα υγρά των κυττάρων ώστε να μην καθίστανται παχύρρευστες η βλέννα και οι άλλες εκκρίσεις, που δημιουργούνται στους πνεύμονες και σε άλλα όργανα. • Νέες μέθοδοι για τη βελτίωση της δράσης των ήδη εφαρμοζομένων θεραπειών βρίσκονται σε στάδιο ανάπτυξης.
Πρόληψη
Οι υποψήφιοι γονείς κατά τον προγεννητικό έλεγχο υποβάλλονται σε γονιδιακή εξέταση ινοκυστικής νόσου. Οι πιθανότητες να γεννηθεί παιδί με κυστική ίνωση από γονείς που είναι φορείς (και οι δύο) είναι μία στις τέσσερις.
Πηγές - βιβλιογραφία
Michael Connor- Malcolm Ferguson-Smith: Βασικές αρχές ιατρικής γενετικής
Αντώνης Σακελλαρόπουλος: «Κυστική ίνωση: Το χρονικό ενός προαναγγελθέντος θανάτου», Περισκόπιο της Επιστήμης, τεύχος 212 (Δεκέμβριος 1997), σσ. 43-48
Τα προβλήματα υγείας αυξάνονται παράλληλα με το προσδόκιμο ζωής
Μόνο το 4,3% των ανθρώπων παγκοσμίως είναι απολύτως υγιείς, ενώ στα παιδιά το ποσοστό ανέρχεται στο 36% και στα άτομα άνω των 80 ετών στο 0,03%, σύμφωνα με διεθνή μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό έντυπο The Lancet. Η «Μελέτη για το Παγκόσμιο Βάρος των Ασθενειών 2013», που περιλαμβάνει στοιχεία για 301 οξείες και χρόνιες παθήσεις σε 188 χώρες, δείχνει ότι διεθνώς το ποσοστό των «χαμένων ετών υγιούς ζωής» λόγω κάποιας ασθένειας αυξήθηκε από 21% το 1990 σε 31% το 2013. Η έρευνα προειδοποιεί ότι, καθώς ο παγκόσμιος πληθυσμός γερνάει και αυξάνει το ποσοστό των ηλικιωμένων, ο αριθμός των ανθρώπων που ζουν με κάποιο πρόβλημα υγείας, αναμένεται να αυξηθεί με γρήγορο ρυθμό στις επόμενες δεκαετίες. Μεταξύ 1990-2013, παρατηρήθηκε μια μεταβολή στις κύριες αιτίες απώλειας της υγείας. Οι πόνοι στη μέση και στον αυχένα, η κατάθλιψη, η αναιμία λόγω σιδηροπενίας και η απώλεια ακοής λόγω γήρανσης παίζουν πλέον μεγαλύτερο ρόλο διεθνώς. Ειδικότερα, τα μυοσκελετικά προβλήματα (πόνοι μέσης, αυχένα, αρθριτικά κ.α.), καθώς επίσης οι ψυχικές διαταραχές (κυρίως κατάθλιψη, άγχος και κατάχρηση ναρκωτικών και άλλων ουσιών), είναι οι αιτίες για σχεδόν το ήμισυ των προβλημάτων υγείας στη Γη. Σε διεθνές επίπεδο, ο αριθμός των ατόμων με σοβαρές παθήσεις αυξήθηκε σημαντικά κατά τα τελευταία 23 χρόνια, ενώ όσοι έχουν πάνω από δέκα παθήσεις, αυξήθηκαν κατά 52%. Το 2013, έξι χρόνια προβλήματα υγείας ήταν κυρίαρχα σ' ένα μεγάλο μέρος του παγκόσμιου πληθυσμού: κακή στοματική υγεία (2,4 δισεκατομμύρια άνθρωποι), πονοκέφαλος (1,6 δισεκατομμύρια), αναιμία λόγω έλλειψης σιδήρου (1,2 δισεκατομμύρια), απώλεια ακοής λόγω ηλικίας (1,23 δισεκατομμύρια), έρπης γεννητικών οργάνων (1,12 δισεκατομμύρια) και ημικρανία (850 εκατομμύρια). Σημαντική αύξηση παρουσιάζουν μεταξύ 1990-2013 παθήσεις, όπως η νόσος Αλτσχάιμερ (92%) και η οστεοαρθρίτιδα (75%). Συχνά, τα προβλήματα από μια πάθηση αυξάνονται πολύ ταχύτερα από ό,τι οι θάνατοι εξαιτίας αυτής της. Για παράδειγμα, ενώ μεταξύ 1990-2013 τα περιστατικά διαβήτη, παγκοσμίως, αυξήθηκαν κατά 43%, οι θάνατοι λόγω διαβήτη αυξήθηκαν μόνο κατά 9%. Η συντακτική ομάδα της μελέτης, με επικεφαλής τον καθηγητή Ιατρικής του Πανεπιστημίου Ουάσινγκτον των ΗΠΑ, Θιο Βος, επισημαίνει ότι πολλοί άνθρωποι πάσχουν από προβλήματα που δεν έχουν τύχει της δέουσας προσοχής, όπως μυοσκελετικές, ψυχικές και συμπεριφορικές παθήσεις. «Το θέμα δεν είναι μόνο να ζει κανείς μέχρι τα βαθιά γεράματα, αλλά να ζει και με υγεία» υπογραμμίζουν στα συμπεράσματα της μελέτης. Επιμέλεια: Μαίρη Μπιμπή health.in.gr, ΑΠΕ-ΜΠΕ Πηγή : http://health.in.gr/
Επιστημονική Ημερίδα με θέμα ''Σπάνιες Παθήσεις και Ορφανά Φάρμακα στην Καθημερινή Κλινική Πράξη'' θα πραγματοποιηθεί στην Κέρκυρα, στις 16 Μαΐου.
Η Επιστημονική Εταιρεία Σπανίων Παθήσεων και Ορφανών Φαρμάκων (ΕΕΣΠΟΦ), διοργανώνει επιστημονική ημερίδα με θέμα: «Σπάνιες Παθήσεις και Ορφανά Φάρμακα στην Καθημερινή Κλινική Πράξη» το Σάββατο 16.5.2015 και ώρα 10:30 στο ξενοδοχείο CORFU HOLIDAY PALACE, στην Κέρκυρα. Η εκδήλωση απευθύνεται σε γιατρούς όλων των ειδικοτήτων και λοιπούς επαγγελματίες υγείας, για τους οποίους η είσοδος είναι ελεύθερη. Η ημερίδα πραγματοποιείται υπό την Αιγίδα του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου, του Ιατρικού Συλλόγου Κέρκυρας και του Φαρμακευτικού Συλλόγου Κέρκυρας και μοριοδοτείται με μόρια συνεχιζόμενης ιατρικής επιμόρφωσης.
Η επιστημονική αυτή εκδήλωση της ΕΕΣΠΟΦ στόχο έχει να ενημερώσει πρωτίστως το γιατρό της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας για τα πλέον συχνά «σπάνια νοσήματα» που μπορεί να συναντήσει στην καθημερινή άσκηση της ιατρικής, καθώς και για όλα τα νεότερα θεραπευτικά δεδομένα που αφορούν όλους τους επαγγελματίες υγείας στην αντιμετώπιση των νοσημάτων αυτών. Οι θεματικές ενότητες της ημερίδας περιλαμβάνουν το κληρονομικό αγγειοοίδημα, την πνευμονική αρτηριακή υπέρταση, τα αθροιστικά λυσοσωμικά νοσήματα και τις βλεννοπολυσακχαριδώσεις. Επίσης, θα πραγματοποιηθεί ομιλία με θέμα την πρόσβαση των ασθενών με σπάνια πάθηση στα Ορφανά Φάρμακα.
Πληροφορίες και δηλώσεις συμμετοχής:
Επιστημονική Εταιρεία Σπανίων Παθήσεων και Ορφανών Φαρμάκωνwww.eespof.gr
Επιστημονική Ημερίδα πραγματοποιήθηκε χθες ημέρα Τετάρτη 22 Απριλίου, στην Τρίπολη, υπό την Αιγίδα του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου, του Ιατρικού Συλλόγου Αρκαδίας και του Φαρμακευτικού Συλλόγου Αρκαδίας, με θέμα «Σπάνιες Παθήσεις και Ορφανά Φάρμακα στην Καθημερινή Κλινική Πράξη».
Εισηγητές της ήταν ο Διδάκτωρ Φαρμακευτικής και Γενικός Γραμματέας ΕΕΣΠΟΦ Αντώνης Αυγερινός ο οποίος μίλησε για την «Πρόσβαση Ασθενών με Σπάνια Πάθηση στα Ορφανά Φάρμακα», ο Αλλεργιολόγος στο Νοσοκομείο «ΕΡΡΙΚΟΣ ΝΤΥΝΑΝ» Νικόλαος Κουτσοστάθης που μίλησε για το «Κληρονομικό Αγγειοοίδημα», ο Επίκουρος Καθηγητής Εντατικής Θεραπείας ΕΚΠΑ του Π.Γ.Ν. «ATTIKON» Ηρακλής Τσαγκάρης ο οποίος, με τη σειρά του, μίλησε για την «Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση» αλλά και η Παιδίατρος και Διευθύντρια του ΕΣΥ, Αθηνά Ξαϊδάρα για τα «Αθροιστικά Λυσοσωμικά Νοσήματα». Γιατροί όλων των ειδικοτήτων και διάφοροι επαγγελματίες Υγείας ήταν στην ημερίδα. Στην κάμερα μίλησαν για τα Ορφανά Φάρμακα, την πρόληψη αλλά και πως αναγνωρίζουμε τις σπάνιες παθήσεις, σε όλες τις ηλικίες, καθώς επίσης και το πόσοι άνθρωποι είμαστε εν δυνάμει παθόντες και δεν το γνωρίζουμε, οι Αντώνης Αυγερινός, Ηρακλής Τσαγκάρης και η Αθηνά Ξαϊδάρα. Μ.Σ.
Χρόνο με το χρόνο, η φωνή των γιατρών χάνεται στα ιατρικά συνέδρια, καθώς μετατρέπονται σε παθητικούς, σιωπηλούς ακροατές των «ειδικών» και των «opinion leaders». Αυτό σε μια εποχή που δέχονται έτσι και αλλιώς, έναν καταιγισμό από πληροφορίες από ιατρικά περιοδικά, από το διαδίκτυο, αλλά και από πλήθος εντύπων και επισκέψεων αντιπροσώπων της ιατρικής βιομηχανίας. Και όμως, ο κύριος σκοπός των συνεδρίων θα έπρεπε να ήταν η ζωντανή, ελεύθερη ανταλλαγή απόψεων και εμπειρίας, με την ενεργό συμμετοχή όλων των γιατρών. Αυτό θα βοηθούσε στην αξιοποίηση του τεράστιου όγκου των ιατρικών πληροφοριών και της νέας τεχνολογίας, που μαζί με την προσωπική εμπειρία του κάθε γιατρού θα οδηγούσε σε πραγματική γνώση. Αυτή η παγκόσμια μετάλλαξη των ιατρικών συνεδρίων, τις τελευταίες δεκαετίες, από εργαστήρια επιστημονικής γνώσης, σε χώρους εντατικής πλύσης εγκεφάλου, είναι κατά τη γνώμη μου η μεγαλύτερη απειλή σήμερα για την υγεία. Και αυτό, γιατί αποτελεί την πηγή της νοσογόνου ιατρικής, της χειραγώγησης και αλλοτρίωσης των γιατρών, της διαφθοράς και της έκρηξης των δαπανών. Η ριζική αλλαγή του τρόπου διοργάνωσης και λειτουργίας των συνεδρίων, σε παγκόσμιο και εθνικό επίπεδο, πρέπει να γίνει προτεραιότητα για τους άμεσα υπεύθυνους για την παρούσα κατάσταση: την ιατρική ελίτ, την ιατρική βιομηχανία και το κράτος. Όμως, και εμείς, ο κάθε γιατρός χωριστά και όλοι μαζί, πρέπει να αναλάβουμε τις μεγάλες ευθύνες μας. Τα συνέδρια βλάπτουν σοβαρά την ιατρική μας σκέψη και συνείδηση.
Είμαστε σε ένα μεγάλο, διεθνές ιατρικό συνέδριο. Δέκα, είκοσι ή και τριάντα χιλιάδες γιατροί έχουν έρθει από όλο τον κόσμο. Δέκα, είκοσι, τριάντα αίθουσες λειτουργούν ταυτόχρονα. Σε μια κατάμεστη αίθουσα γίνεται μια τυπική συνεδρίαση, με το γνωστό στυλ. Η φωνή του ομιλητή, μονότονη και άχρωμη, σβήνει και σβήνει, καθώς διαβάζει μαζί με το ακροατήριο τις διαφάνειες με τους πίνακες και τα διαγράμματα. Φτάνει στα συμπεράσματα, που συνήθως προτείνουν μια νέα φαρμακευτική ή επεμβατική θεραπεία, ή μια νέα διαγνωστική τεχνική. Το ακροατήριο χειροκροτεί χλιαρά και ο πρόεδρος λέει το τυπικό «ευχαριστούμε για την εξαιρετική παρουσίαση» και στρέφεται στο ακροατήριο: «υπάρχει χρόνος για μια μόνο σύντομη ερώτηση και μια σύντομη απάντηση». Ή ακόμα χειρότερα: «δεν υπάρχει χρόνος για συζήτηση, προχωρούμε στην επόμενη παρουσίαση». Ή και ακόμα χειρότερα, ο πρόεδρος λέει, «η παρουσίαση είναι ανοιχτή προς συζήτηση» και ψάχνει υπομονετικά με το βλέμμα για υψωμένα χέρια. Κανείς! Νεκρική σιγή, παγωμένα πρόσωπα, ακόμα και αν το θέμα ήταν πολύ σημαντικό, όπως οι νέες οδηγίες (guidelines). Οι συνεδριάσεις στις οποίες μετά από μια μεστή ομιλία θα γίνει μια γόνιμη και ουσιαστική συζήτηση είναι λίγες και κάθε χρόνο γίνονται λιγότερες. Σκοπός των συνεδρίων δεν είναι οι γιατροί που τα παρακολουθούν να σκέφτονται και να συμμετέχουν, αλλά φεύγοντας να έχουν πάρει τα προδιαγεγραμμένα «take home messages».
Το πλήθος των συνέδρων πλημμυρίζει τους μεγάλους διαδρόμους καθώς ψάχνουν διασχίζοντας μεγάλες αποστάσεις τις αίθουσες που τους ενδιαφέρουν, θυμίζοντας το απρόσωπο, βουβό πλήθος στο μετρό, που αλλάζει βιαστικά γραμμές, μόνο που αυτό το πλήθος είναι πιο καλοντυμένο, με γραβάτες, κουστούμια και ωραία συνολάκια. Οι περισσότεροι θα καταλήξουν στους τεράστιους εκθεσιακούς χώρους της ιατρικής βιομηχανίας και θα ξεχυθούν στις πάμφωτες εκθέσεις των φαρμακευτικών προϊόντων, των ιατρικών επεμβατικών συσκευών και των διαγνωστικών μηχανημάτων, που σε πολυτέλεια και λάμψη μπορούν να συγκριθούν μόνο με εκθέσεις ακριβών αυτοκινήτων ή αίθουσες καζίνο του Las Vegas. Κάθε περίπτερο έχει το δικό του στυλ, δημιουργώντας μια μικρή όαση για τον παραζαλισμένο από το jet lag του ταξιδιού και το χαοτικό περιβάλλον του συνεδρίου γιατρό. Εδώ θα μπορέσει να ξεκουραστεί, θα του προσφέρουν αναψυκτικό και κάποιο σνακ και θα τον καλέσουν για μια ευχάριστη ενημέρωση από χαμογελαστούς, νέους και νέες, όμορφους και όμορφες αντιπροσώπους. Αν θέλει, μετά από ένα σύντομο φροντιστήριο, ατομικό ή ομαδικό, για το θέμα που ενδιαφέρει την εταιρεία, θα συμμετάσχει σε ένα μικρό διαγώνισμα με δωράκια. Όλοι κερδίζουν, ακόμα και αυτοί που δε θα βρουν τις «σωστές» για την εταιρεία απαντήσεις. Ο «εξεταστής» θα τους δείξει ευγενικά τις σωστές απαντήσεις και θα τις διορθώσουνε μαζί. Άλλωστε όλοι μαθαίνουμε από τα λάθη μας… Αυτός ο εύκολος και ανταποδοτικός τρόπος παρακολούθησης του συνεδρίου είναι εκείνος που θα ακολουθήσουν οι περισσότεροι σύνεδροι, πριν περιηγηθούν στα αξιοθέατα της πόλης. Ότι συζητείται στις 10, 20 ή 30 καταθλιπτικές αίθουσες, που έτσι κι αλλιώς δε μπορείς να τις παρακολουθείς ταυτόχρονα, στο εξηγούν και το μαθαίνεις στην έκθεση, απλά, εύκολα, ευχάριστα. Απαραίτητος εξοπλισμός… μια μεγάλη τσάντα, που θα μπουν από δωρεάν έντυπα και βιβλία, μέχρι ομπρέλες και αρκουδάκια. Το πείραμα με τα εξαρτημένα αντανακλαστικά μάθησης του Παυλώφ σε μαζική εφαρμογή, όχι σε σκύλους, αλλά σε γιατρούς.
Η εκπαιδευτική όμως συνεισφορά της βιομηχανίας δεν περιορίζεται μόνο στον εκθεσιακό χώρο. Οι εταιρείες διοργανώνουν και τα λεγόμενα δορυφορικά συμπόσια. Αυτά γίνονται τις καλύτερες από άποψη μαζικής συμμετοχής ώρες του συνεδρίου και σκοπό έχουν την προβολή των νέων προϊόντων. Οι ομιλητές δεν είναι υπάλληλοι των εταιρειών, όπως θα περίμενε κάποιος έξω από τον ιατρικό χώρο. Είναι συνήθως μεγάλα ονόματα της ιατρικής ελίτ, οι λεγόμενοι «opinion leaders» ή «καθοδηγητές γνώμης», που αμείβονται κατά πράξη και περίπτωση για κάθε τέτοια παρουσίαση. Αυτό είναι νόμιμο, (το ηθικό δεν ενδιαφέρει), αρκεί να δηλωθεί, και συχνά βλέπεις τον πρόεδρο κάποιων guidelines να είναι και πρόεδρος ή ομιλητής στο δορυφορικό για την προώθηση του αντίστοιχου προϊόντος, που αυτά συστήνουν. Οι τόσο σημαντικοί μάλιστα καθοδηγητές γνώμης, που εννοείται συμμετέχουν δραστήρια σε όλο το πρόγραμμα του συνεδρίου, συνήθως καθηγητές μεγάλων πανεπιστημίων, κύριοι ερευνητές μεγάλων πολυκεντρικών μελετών, πρόεδροι κατευθυντήριων οδηγιών (guidelines), λέγονται «key opinion leaders», καθοδηγητές κλειδιά δηλαδή, που θα ξεκλειδώσουν εύκολα με το κύρος και την πείρα τους, τον εγκέφαλο των εύπιστων συνέδρων για να περάσουν τα «μηνύματα» που πρέπει.1 Εδώ η συνεδρίαση θυμίζει διδακτική παράσταση. Οι ομιλητές είναι εγκάρδιοι, έχουν μεταδοτικότητα, μιλούν αργά και κατανοητά, δείχνοντας εύπεπτες διαφάνειες που έχει επιμεληθεί η εταιρεία. Έχουν υπομονή και είναι ανοιχτοί σε συζήτηση και διευκρινήσεις. Το ακροατήριο ανταποκρίνεται με την ανάλογη ευγένεια και διακριτικότητα, υποβάλλοντας λίγες ανώδυνες ερωτήσεις. Από την πρώτη μέχρι την τελευταία παρουσίαση το θέμα συγκλείνει σιγά, σιγά στον τελικό στόχο. Στη δικαίωση και προβολή του νέου φαρμάκου, τεχνικής ή συσκευής. Μετά ακολουθεί γεύμα, ευγενική προσφορά της εταιρείας, εντός ή εκτός συνεδρίου. Αυτό θα βοηθήσει στην αφομοίωση των γνώσεων και απόψεων που μεταλαμπάδευσαν οι καθοδηγητές γνώμης στο ιατρικό ακροατήριο. Τελικά, εκτός από τον έρωτα και η μάθηση περνάει από το στομάχι.
Γενικά οι εταιρείες φροντίζουν για τα πάντα στο συνέδριο. Έχουν πληρώσει την εγγραφή, το ξενοδοχείο και τα αεροπορικά εισιτήρια του γιατρού, που αν τα πλήρωνε μόνος του θα ξόδευε δυο νοσοκομειακούς μισθούς. Έχουν φροντίσει για τις μετακινήσεις του, την ξενάγηση και τις βραδινές του εξόδους, τον έχουν εφοδιάσει με τσάντες, περιλαίμια, γραφική ύλη και ενημερωτικό υλικό, όλα με εμφανή τα ονόματα των εταιρειών και των προϊόντων τους, έτσι που ο σύνεδρος να μοιάζει με κινούμενο διαφημιστικό χώρο. Είναι δίπλα του, φύλακας άγγελος σε ότι του συμβεί εντός ή εκτός συνεδρίου. Ο μόνος χώρος που δεν επεμβαίνουν εμφανώς οι εταιρείες είναι οι αίθουσες των αναρτημένων ανακοινώσεων ή posters. Εδώ αναρτώνται εκατοντάδες, συνήθως ξαναζεσταμένες και πολυταξιδεμένες μικρές εργασίες, που σκοπό έχουν τη δόξα των κλινικών από τις οποίες προέρχονται και την ενίσχυση του βιογραφικού των αγχωμένων νέων γιατρών, που τις κουβαλούν στον ώμο μέσα σε κυλίνδρους, σαν μπαζούκας για μια μόνο απελπισμένη ρίψη. Μερικές φορές βέβαια είναι προϊόν σημαντικής δουλειάς, αλλά ελάχιστοι θα σταθούν να τις δουν και γρήγορα θα κατέβουν μετά την αναμνηστική φωτογραφία του πρώτου συγγραφέα, για να ανέβουν οι επόμενες. Γενικά, αυτές οι αίθουσες είναι οι πιο αραιοκατοικημένοι και μονότονοι χώροι του συνεδρίου, που από μακριά θυμίζουν απλωμένη πολύχρωμη μπουγάδα με σεντόνια προς στέγνωμα. Η πλύση εγκεφάλου πάντως δεν γίνεται εδώ. Τα πλυντήρια είναι στους άλλους χώρους του συνεδρίου.
Τα μεγάλα, επίσημα ελληνικά ιατρικά συνέδρια, όλων των ειδικοτήτων, γίνονται σε πολυτελή ξενοδοχεία. Με μια πρώτη ματιά, μοιάζουν σε μικρογραφία με τα τερατώδη αντίστοιχα διεθνή. Υπάρχουν όμως και αξιόλογες διαφορές…προς το χειρότερο. Στις αίθουσες και πάλι εντυπωσιάζει ο ξύλινος, άχρωμος, άοσμος και άγευστος λόγος των περισσότερων ομιλητών. Γενικά επικρατεί «ησυχία, τάξη και ασφάλεια». Οι πρόεδροι συνήθως είναι εντός τόπου αλλά εκτός χρόνου, καθώς συχνά δεν αφήνουν χρόνο για συζήτηση, που είναι βασική τους υποχρέωση. Άμα τους το θυμίσεις μπορεί να θυμώσουν κιόλας, γιατί εδώ είναι Βαλκάνια και η περισσή ευγένεια και κολακεία περιορίζεται μόνο προς αυτούς με τους λαμπερούς τίτλους και αξιώματα. Επίσης ο πρόεδρος μπορεί να πει βλοσυρά: «διάλογο θα κάνουμε τώρα;», απαξιώνοντας τον διάλογο στη χώρα του Πλάτωνα, ή μπορεί να πει δίνοντας το λόγο σε συνάδελφο γιατρό, εκείνο το φοβερό, «όχι σχόλια, μόνο ερωτήσεις»! Η μεταπολίτευση φαίνεται δεν ήρθε ακόμα στα ιατρικά συνέδρια και ο πρόεδρος αισθάνεται μερικές φορές σαν πρόεδρος στρατοδικείου. Αν βέβαια το πει ο δάσκαλος αυτό σε ένα παιδάκι θα τον απολύσουν! Το λέει όμως γιατρός σε γιατρό στις επιστημονικές συναντήσεις και το ακροατήριο, εκτός εξαιρέσεων, δεν αντιδρά! Το έχουν πάρει απόφαση πως είναι εκεί καθηλωμένοι μόνο για να ακούν, χωρίς να μιλούν, τον έναν ομιλητή πίσω από τον άλλο, χωρίς διάλλειμα επί πολλές ώρες, με κίνδυνο για την υγεία τους από θρομβοφλεβίτιδα, ουρολοίμωξη και αβάσταχτη βαρεμάρα. Άλλωστε, οι «οργανωτικές επιτροπές» έχουν κάνει τόσο πυκνό το πρόγραμμα, για λόγους «δημοσίων σχέσεων» και αύξησης του ακροατηρίου από τους ίδιους τους ομιλητές και από όσους κουβαλήσει ο καθένας μαζί του, που η διαχείριση του χρόνου είναι εξαιρετικά δύσκολη ακόμα και από πολύ ικανούς προέδρους. Τα διαλλείματα είναι σπάνια ή δεν τηρούνται, καθώς ακούγεται το «μη φύγετε, ακολουθεί η επόμενη συνεδρίαση». Έτσι, οι επιμελείς σύνεδροι, όταν επιτέλους βγουν από την αίθουσα, μετά από τέσσερεις, πέντε ή έξι ώρες αδυσώπητο, μονότονο, αμείλικτο σφυροκόπημα, χωρίς συζήτηση, παραπατούν θολωμένοι, με έντονα συμπτώματα επιστημονικής δηλητηρίασης, που αποτελεί ειδική μορφή πνευματικής δηλητηρίασης των συνεδρίων.
Οι διαλέξεις δεν έχουν συζήτηση! Έτσι τουλάχιστον δηλώνεται από τους διοργανωτές των περισσότερων ελληνικών ιατρικών συνεδρίων. Άλλη μια νεοελληνική ιδιαιτερότητα, καθώς ο ομιλητής που δίνει διάλεξη θεωρείται αυθεντία που αξίζει μόνο σεβασμό, κολακείες και χειροκρότημα. Θα έρθει και θα φύγει μεγαλοπρεπώς και με αυτοκρατορικές τιμές. Θα μπορούσαν βέβαια να μας στείλουν τη διάλεξη με ένα e-mail να τη μελετήσουμε με την ησυχία μας, αφού δεν θα γίνει συζήτηση, να μην ταλαιπωρούμαστε και εμείς και οι ομιλητές στις μετακινήσεις. Προσωπικά, εκείνο που φωνάζω στην αίθουσα όταν ακούω ότι «οι διαλέξεις δεν έχουν συζήτηση» είναι: Οι διαλέξεις έχουν συζήτηση, τα διαγγέλματα δεν έχουν! Πολλοί βέβαια ομιλητές, που δεν έχουν τίποτα να κρύψουν και δεν έχουν καβαλήσει το καλάμι, θέλουν συζήτηση με το ακροατήριο και αιφνιδιάζονται και απορούν, ιδίως οι ξένοι, όταν αντί για ερωτήσεις, στο τέλος τους ενημερώνουν πως «οι διαλέξεις δεν έχουν συζήτηση!». Να σημειώσουμε πως οι διαλέξεις είναι πολύ της μόδας τελευταία και κάποια συνέδρια έχουν καμιά τριανταριά, ίσως για να ευχαριστήσουν και να υποχρεώσουν όσο γίνεται περισσότερους. Αυτά είναι επιστημονικά δανεικά. Διάλεξη έδωσες, διάλεξη θα πάρεις! Και όμως, επειδή αυτός που δίνει διάλεξη θεωρείται πολύ ειδικός σε ένα θέμα και συχνά έρχεται από πολύ μακριά για να το φωτίσει, πρέπει το ακροατήριο να έχει περισσότερο χρόνο για να εκμεταλλευτεί τη φυσική του παρουσία για ερωτήσεις. Οι καλύτεροι μάλιστα ομιλητές διαλέξεων είναι εκείνοι που και στη διάρκεια της ομιλίας τους, αντί για συνεχή μονόλογο, κατά διαστήματα ανοίγουν διάλογο με το ακροατήριο, διεγείρουν και ξυπνάν το ακροατήριο, προσπαθούν και εκείνοι να μάθουν από το ακροατήριο! Ο καλύτερος δάσκαλος όλων των εποχών, ο Σωκράτης, δίδασκε ρωτώντας αυτός τους μαθητές του, κάνοντας διάλογο, και ποτέ δεν έδινε διάλεξη!
Τα «δορυφορικά συμπόσια» κατέχουν περίοπτη θέση στα ελληνικά συνέδρια. Μερικά μάλιστα έχουν τόσα πολλά, που το κυρίως συνέδριο είναι δορυφορικό των δορυφορικών του! Οι δικοί μας «καθοδηγητές γνώμης» κατέχουν διάφορες θέσεις στο επιστημονικό στερέωμα. Οι «key opinion leaders» μας έχουν συνήθως συγκεκριμένη εξειδίκευση σε ένα τομέα της ειδικότητάς τους. Έχουν υψηλές θέσεις, εντυπωσιακούς τίτλους και πλήθος εργασιών και δημοσιεύσεων, με τη βοήθεια βέβαια ενός στρατού από ικανότατους «εργασιολόγους» συνεργάτες. Εξασκούν το έργο της διάπλασης της γνώμης των συναδέλφων τους κατά τακτά διαστήματα, με το ανάλογο ύφος που ταιριάζει στο επιστημονικό τους ειδικό βάρος. Οι σκέτοι «opinion leaders» μας, με λιγότερα ακαδημαϊκά προσόντα, έχουν πλούσιο ρεπερτόριο, εμπειρία παρουσιάσεων, μεταδοτικότητα «μηνυμάτων» και κοινωνική και ηθική προσέγγιση του θέματος. Μιλούν τόσο γλυκά, σιγανά και πράα, που μερικές φορές νομίζεις πως ακούς «ιατροκήρυκα». Κατά βάθος είναι ντροπαλοί και δεν δείχνουν, όπως και οι «key» βέβαια, στη δεύτερη διαφάνεια της ομιλίας τους τις οικονομικές τους σχέσεις με τις εταιρείες. Αυτό όμως το κάνουν συνήθως και οι ομιλητές του κανονικού προγράμματος του συνεδρίου, ή περνούν τόσο αστραπιαία τη διαφάνεια με τη «δήλωση οικονομικών συμφερόντων» που κανένα ανθρώπινο μάτι δεν προλαβαίνει να διαβάσει. Εκείνο πάλι που χαρακτηρίζει γενικά τους «καθοδηγητές γνώμης» είναι ότι οι ίδιοι δεν παρακολουθούν τα συνέδρια. Η αποστολή τους είναι να διαμορφώσουν τη γνώμη των κουρασμένων από την καθημερινή ιατρική ρουτίνα συναδέλφων τους. Εμφανίζονται σαν διάττοντες αστέρες στο δορυφορικό στερέωμα του συνεδρίου για να «φωτίσουν» ένα θέμα και μετά εξαφανίζονται. Τη δική τους γνώμη τη διαμορφώνουν με τη βοήθεια της χορηγού εταιρείας, που συνήθως τους προμηθεύει και τις διαφάνειες της παρουσίασης. Έχουν όμως τόσες δορυφορικές εμφανίσεις, που θα μπορούσαν να προσληφθούν στη NASA. Και στα ελληνικά δορυφορικά συμπόσια φυσικά ακολουθεί γεύμα, που «για να μη κρυώσει», η συνεδρίαση μπορεί να λήξει όπως, όπως, χωρίς συζήτηση και οι ερωτήσεις να αναβληθούν για «μετά το γεύμα», όπως αρμόζει άλλωστε σε ένα κανονικό «συμπόσιο».
Στα «δορυφορικά συμπόσια» ο γιατρός θα πάει συνήθως υποψιασμένος πως αυτά που θα ακούσει θα έχουν σημαντική δόση μεροληψίας υπέρ του προβαλλόμενου προϊόντος. Οι ομιλητές κάνουν πως τον ενημερώνουν και αυτός κάνει πως τους πιστεύει, αν και στο τέλος κάτι θα του μείνει, που θα καλλιεργηθεί σε δεύτερη φάση με άλλες «ενημερώσεις». Πηγαίνει κυρίως από υποχρέωση στην εταιρεία που τον έστειλε στο συνέδριο ή μπορεί να τον στείλει στο επόμενο και για να πάει στο γεύμα, όπου θα συναντήσει φίλους και γνωστούς και γενικά θα κάνει «δημόσιες σχέσεις». Εκεί που ο γιατρός κινδυνεύει περισσότερο από παραπληροφόρηση, είναι σε αυτά που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε «κρυφο-δορυφορικά», με τους ίδιους ή άλλους ομιλητές και δυστυχώς είναι πάρα πολλά. Συνεδριάσεις δηλαδή του κανονικού προγράμματος, που οι ομιλητές λειτουργούν σαν συνήγοροι νέων ιατρικών προϊόντων και θεραπειών, αλλά το ακροατήριο δεν το ξέρει και έχει τη ψευδαίσθηση ότι ακούει αντικειμενικές απόψεις πολύ ειδικών στο θέμα. Όχι ότι τους λένε ψέματα. Ποτέ! Απλώς δεν τους λένε όλες τις αλήθειες για να μην μπερδευτούν. Τους λένε για το σχετικό όφελος μιας θεραπείας, που μπορεί να είναι 36%, αλλά δεν τους λένε για το απόλυτο όφελος που είναι 1%, τους λένε για τον καρδιαγγειακό κίνδυνο που μειώνεται, αλλά δεν τους λένε για την ολική θνητότητα που δεν μειώνεται, τους λένε ότι το φάρμακο κατεβάζει τη χοληστερίνη, αλλά δεν τους λένε ότι αυτό δεν έχει κανένα κλινικό όφελος, τους λένε πως μια μελέτη έχει «beautiful» αποτελέσματα, επειδή λέγεται BEAUTIFUL, αλλά δεν τους λένε πως στο σύνολό της ήταν αρνητική, τους λένε για την εργασία που έδειξε μείωση της νοσοκομειακής νοσηλείας, αλλά δεν τους λένε ή υποτιμούν την άλλη που έδειξε αύξηση της θνητότητας, τους λένε πόσοι ωφελήθηκαν από μια πανάκριβη συσκευή στο τέλος της ζωής τους, αλλά δεν τους λένε πως το όφελος ήταν μερικοί βασανιστικοί μήνες ή μέρες και βέβαια ποτέ δεν λένε για τη θύελλα κριτικής που έχουν ξεσηκώσει κάποιες νέες μελέτες και θεραπείες. Έτσι, το ιατρικό ακροατήριο, μέσα από μια σειρά από αλήθειες, οδηγείται να πιστέψει ένα μεγάλο ψέμα.
Η αποστολή των διεθνών και ελληνικών συνεδρίων δεν είναι μόνο η ενημέρωση για νέες θεραπείες και η προώθηση νέων φαρμάκων και συσκευών, αλλά και η κατασκευή νέων νόσων, η επέκταση των παλαιών και η ανακάλυψη νέων πληθυσμών «ασθενών». Όποιος δεν έχει υπέρταση θα έχει προ-υπέρταση, όποιος δεν έχει διαβήτη θα έχει προ-διαβήτη, όποιος δεν έχει οστεοπόρωση θα έχει αρχόμενη οστεοπόρωση, όποιος είναι στεναχωρημένος θα έχει κατάθλιψη και όποιος δεν έχει καρκίνο θα πρέπει να κάνει συνέχεια εξετάσεις μέχρι να αποκτήσει! Ειδικά τα παιδιά και οι νέοι αποτελούν ένα νέο «στόχο», ένα «φυτώριο ασθενών» για άμεση ή μελλοντική θεραπεία, σε όλες τις ιατρικές ειδικότητες. Χωρίς προοπτικές μελέτες, χωρίς στοιχεία, χωρίς εμπειρία, τα παιδιά βαπτίζονται υπερτασικά, υπερχοληστεριναιμικά, καρδιοπαθή, προβληματικά, υπερκινητικά, ψυχικά διαταραγμένα και ότι άλλο, σπέρνοντας πανικό και δυστυχία στις οικογένειές τους. Γενικά στις ιατρογενείς νόσους, οι «opinion leaders» συχνά σε πρώτη φάση και για μεγάλο διάστημα, λειτουργούν σαν βαρύ πυροβολικό, που προετοιμάζει το έδαφος για την κατάκτηση των ανεξερεύνητων «ασθενειών» ή των «νέων ηλικιακών ομάδων», και ανοίγει το δρόμο για την επέλαση του πεζικού, δηλαδή, των νέων θεραπειών, των νέων φαρμάκων και συσκευών. Η νέα εποχή της «νοσογόνου ιατρικής» έχει προ πολλού ανατείλει!
Το οικονομικό κόστος μέχρι την έλευση της κρίσης ήταν ταμπού για τα συνέδρια. Αν τολμούσες να αναφερθείς στο κόστος, έβλεπες στα πρόσωπα της ιατρικής ελίτ μια έκφραση αποστροφής, αποδοκιμασίας, ειρωνείας, ενόχλησης και περιφρόνησης, για να πάρεις τη θυμωμένη απάντηση, «εμείς είμαστε γιατροί και δεν μας ενδιαφέρει το κόστος», με την επωδό, «το κόστος αφορά το κράτος». Την ίδια απάντηση πήρα πριν μερικά χρόνια και από πρόεδρο ευρωπαϊκών guidelines, που σύστηναν ανεπιφύλαχτα νέο πανάκριβο φάρμακο πολύ αμφίβολης αποτελεσματικότητας και ασφάλειας. Αλήθεια, οι πανεπιστημιακοί καθηγητές και λέκτορες και οι γιατροί διευθυντές και επιμελητές του ΕΣΥ δεν είμαστε «δημόσιοι λειτουργοί» και άρα «κράτος»; Όλοι οι γιατροί όμως γενικά, δεν είχαν καμιά όρεξη να ασχοληθούν με το κόστος. Άλλωστε «πληρώνουν τα ασφαλιστικά ταμεία». Εμείς σαν γιατροί δεν χρειαζόταν να ξέρουμε τι στοιχίζει το κάθε φάρμακο που γράφαμε, η κάθε εξέταση που ζητούσαμε και η κάθε θεραπεία που προτείναμε. Πάνω από όλα "το καλό του αρρώστου", όσο και αν στοιχίζει. Άλλωστε εκείνη την ανέμελη εποχή «λεφτά υπήρχαν», έστω και δανεικά.
Η κρίση ανέτρεψε δραματικά αυτή την αντίληψη. Μια από τις κύριες αιτίες της οικονομικής καταστροφής της χώρας φάνηκε πως ήταν η σπατάλη και η λεηλασία στο χώρο της υγείας. Τώρα είμαστε υποχρεωμένοι για πολλούς λόγους να μιλάμε και για το ενοχλητικό κόστος στα συνέδρια. Άλλωστε έχουμε για βοήθεια και τους οικονομολόγους υγείας, που οι περισσότεροι γιατροί αγνοούσαν την ύπαρξή τους. Ίσως γιατί μέχρι τώρα ήταν πολύ διακριτικοί και δεν μας ενοχλούσαν όλο το διάστημα που κράτησε το «πάρτι» στην υγεία. Μάλιστα, ίσως γιατί μας θαύμαζαν, έκαναν και εκείνοι την ίδια περίοδο συνέδρια πολυτελείας σε ακριβά ξενοδοχεία, με τη χορηγία των ίδιων πολυεθνικών εταιρειών, κάτι σαν μετεκπαίδευση, μιας και συνήθως προερχόντουσαν από «εθνική σχολή». Θαυμαστές της προόδου και της καινοτομίας στην ιατρική, μετά από επισταμένη περίπλοκη μελέτη, βγάζουν ακόμα και σήμερα, εν μέσω οικονομικής καταστροφής, όλα τα νέα πανάκριβα φάρμακα και συσκευές «cost-effective», δηλαδή ότι αξίζουν το κόστος. Εξίσου σεμνοί στις ομιλίες τους στα ιατρικά συνέδρια με τους γιατρούς «καθοδηγητές γνώμης», αν και οικονομολόγοι, δε δείχνουν τις οικονομικές τους σχέσεις με την ιατρική βιομηχανία.
Στην Ελλάδα θα πρέπει να έχουμε σπάσει το παγκόσμιο ρεκόρ των ιατρικών συνεδρίων. Χιλιάδες συνέδρια κάθε χρόνο όλων των ειδικοτήτων, σε κάθε μέγεθος και για κάθε γούστο. Συνέδρια με χιλιάδες σύνεδρους και συνέδρια χωρίς ακροατήριο. Συνέδρια των πόλεων και συνέδρια της επαρχίας. Συνέδρια του βουνού και του κάμπου και συνέδρια της θάλασσας. Συνέδρια σε καζίνο και συνέδρια εν πλω. Συνέδρια με 30 γιατρούς στην αίθουσα και 300 στην κοντινή παραλία ή βουνοκορφή, άλλωστε στα συγκεκριμένα δε χωράνε όλοι μέσα. Όλα τα συνέδρια έτσι κι αλλιώς πληρώνει η ιατρική βιομηχανία, μιας και έχει αναλάβει πρόθυμα το καθήκον της «συνεχιζόμενης ιατρικής εκπαίδευσης» και προσπαθεί να ικανοποιήσει τις πιεστικές απαιτήσεις εκτός των επίσημων ιατρικών εταιρειών, των ιατρικών σχολών και γνωστών ιδρυμάτων, και τους φιλόδοξους εκπαιδευτικούς στόχους κάθε κλινικής και κάθε εταιρείας μελέτης διαφόρων παθήσεων. Οι τελευταίες ξεφυτρώνουν σε απίστευτη συχνότητα, από διάφορες ομάδες γιατρών όλων των ειδικοτήτων, με στόχο να εκπαιδεύσουν και να διαφωτίσουν τους συναδέλφους τους σε νέες και παλιές ασθένειες, προτείνοντας όμως πάντα νέες ακριβές θεραπείες. Γενικά, όλοι όσοι διοργανώνουν συνέδρια, ξεπερνούν σε ζήλο τις εταιρείες και συχνά τις πιέζουν για πιο πολλά συνέδρια! Είναι τέτοιο το πάθος, που ακόμα και για τις σπάνιες ασθένειες με τα «ορφανά», αλλά με πλούσια προίκα φάρμακα, να διοργανώνονται σε ένα χρόνο περισσότερες «συνεδρίες», από τον αντίστοιχο μικρό αριθμό των ασθενών για κάθε μια. Όσο για τους «ειδικούς», θα πρέπει να αντιστοιχεί στον καθένα το πολύ μισός ασθενής με την αντίστοιχη «σπάνια και ορφανή» νόσο.
Ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ), όλα αυτά τα χρόνια του συνεδριακού οργασμού, έδειχνε απόλυτη κατανόηση και πνεύμα συνεργασίας προς την ιατρική βιομηχανία και την ιατρική ελίτ πανεπιστημιακών και μη, στην κοινή τους προσπάθεια, για τη μέχρι πνευματικής, σωματικής και ταξιδιωτικής εξάντλησης, επιμόρφωση των ελλήνων ιατρών. Με απόλυτη κατανόηση και διακριτικότητα, ενέκρινε όλες τις αιτήσεις συνεδρίων για το εσωτερικό και εξωτερικό, για τις πόλεις και τα χωριά, για τα βουνά και τις θάλασσες. Το 2011, που η κρίση ανάγκασε τις μεγάλες εταιρείες να μειώσουν τις αιτήσεις για συνέδρια σε μόνο(!) 1835, ο ΕΟΦ, αποφάσισε να γίνει αυστηρός και απέρριψε 13 αιτήσεις «για τυπικούς λόγους». Επίσης έγινε αυστηρός και προς τους περιπλανώμενους ανά την υφήλιο διψασμένους για μάθηση έλληνες γιατρούς, με έξοδα φυσικά των χορηγών εταιρειών. Στο εξής κάθε γιατρός δικαιούται κάθε χρόνο μόνο(!) τρία ταξίδια στο εξωτερικό και πέντε στο εσωτερικό! Επιπλέον απεριόριστα ταξίδια δικαιούνται εκείνοι που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα των συνεδρίων και έχουν κάτι να πουν ή κάτι να δείξουν. Για δεκαετίες λοιπόν, ο ΕΟΦ στάθηκε και στέκεται αρωγός και πιστός σύμμαχος του ΕΟΤ. Το υπουργείο Υγείας στο πλευρό του υπουργείου Τουρισμού, για τον κοινό ιερό σκοπό της «συνεχιζόμενης ιατρικής εκπαίδευσης» εκτός έδρας!
Ποιος όμως πληρώνει τελικά τα συνέδρια και τα πολυτελή γεύματα και δεξιώσεις; Μα οι φαρμακευτικές και οι άλλες εταιρείες θα πείτε, τι ερώτηση είναι αυτή. Για αυτό και πάντα μνημονεύεται από τους διοργανωτές η συμβολή τους, «χωρίς την οποία το συνέδριο δε θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί». Η συμβολή όμως των ασθενών ποτέ δεν μνημονεύεται! Τι δουλειά έχουν οι ασθενείς στα έξοδα των συνεδρίων; Έχουν, γιατί σε αυτούς πάει τελικά ο λογαριασμός ή τουλάχιστον ένα σημαντικό μέρος. Το άλλο θα πάει στο κράτος «που δεν κάνει τίποτα για τα συνέδριά μας», αλλά και στον κάθε πολίτη της χώρας. Οι φαρμακευτικές και λοιπές εταιρείες της ιατρικής βιομηχανίας δεν είναι φιλανθρωπικά ιδρύματα και δεν περιμένει κανείς να είναι. Όχι μόνο δε χάνουν από την «ευθύνη στη μετεκπαίδευση των γιατρών», που τόσο εύκολα τους ανέθεσε η διεθνής ιατρική ελίτ και το κράτος, αλλά αυτή η «ευθύνη» ήταν η κύρια αιτία της εκπληκτικής αύξησης της κερδοφορίας τους και της αστρονομικής εκτίναξης των δαπανών για την υγεία σε όλο τον κόσμο. Η ιατρική βιομηχανία είναι σήμερα η ισχυρότερη βιομηχανία στον κόσμο, μακράν πάσης άλλης, χάρις στην καλύτερη επένδυση που έκανε ποτέ: στα ιατρικά συνέδρια! Τα τεράστια ποσά που δαπανά για τα ιατρικά συνέδρια τα παίρνει πίσω στο πολλαπλάσιο, γιατί α) έχουν τεράστιες φοροαπαλλαγές, β) προβάλλονται με όλους τους τρόπους τα νέα πανάκριβα φάρμακα, συσκευές και άλλα προϊόντα, γ) επιβάλλονται νέες θεραπείες μέσω των κατευθυντήριων οδηγιών (guidelines), που προβάλλονται κατά κόρον, δ) δημιουργούν υποχρεώσεις και συναλλαγές με τους γιατρούς, ιδιαίτερα τους πολυταξιδεμένους, που αυξάνουν ραγδαία τη συνταγογράφηση και τη χρήση της «νέας τεχνολογίας».
Τα κράτη, αφήνοντας την μετεκπαίδευση των γιατρών στην ιατρική βιομηχανία, βρήκαν το χειρότερο τρόπο να κάνουν οικονομία. Οι δαπάνες υγείας όπως είπαμε απογειώθηκαν και τα ασφαλιστικά ταμεία κατέρρευσαν. Οικονομικοί πόροι στερήθηκαν από άλλες πηγές, συντάξεις και κοινωνικές παροχές μειώθηκαν. Το μεγαλύτερο οικονομικό πρόβλημα σήμερα των δυτικών χωρών είναι το κόστος υγείας, που απειλεί να καταπιεί τους κρατικούς προϋπολογισμούς. Οι ίδιοι οι ασθενείς, που οι οικονομολόγοι υγείας αποκαλούν «καταναλωτές υγείας», επιβαρύνονται όλο και περισσότερο, πληρώνοντας από την τσέπη τους μεγάλα ποσά, ακόμα και όταν έχουν καλή ασφαλιστική κάλυψη. Η πρώτη αιτία χρεοκοπίας των νοικοκυριών στις ΗΠΑ εδώ και χρόνια είναι οι ιατρικές δαπάνες. «Η εγχείρηση επέτυχε, αλλά ο ασθενής απέθανε», γιατί του πήραν το σπίτι και έμεινε άστεγος. Αντί τουλάχιστον αυτή η σπατάλη στις ιατρικές δαπάνες να οδηγήσει σε καλύτερη υγεία, οδήγησε σε χειρότερη! Οι ΗΠΑ και πάλι, με τις μεγαλύτερες μακράν πάσης άλλης χώρας, δαπάνες στην υγεία, είναι στη χειρότερη θέση σε δείκτες υγείας στις χώρες του ΟΟΣΑ και σε μια από τις χειρότερες στον κόσμο. Όταν οι άνθρωποι στερούνται βασικές ανάγκες διαβίωσης, όπως καλή τροφή, θέρμανση και υγιεινή κατοικία, για να αντιμετωπίσουν αναίτια υψηλά έξοδα περίθαλψης, τότε η υγεία τους, όχι μόνο δεν ωφελείται, αλλά επιδεινώνεται δραματικά.
Γίναμε τουλάχιστον καλύτεροι γιατροί με τόσο εντατική «συνεχιζόμενη ιατρική εκπαίδευση» στα χιλιάδες συνέδρια; Σίγουρα όχι. Καλός γιατρός γίνεται εκείνος που με τα χρόνια κάνει τις πληροφορίες γνώση και τη γνώση σοφία. Εκείνος που μέσα και πάνω από ιατρικές εξετάσεις, φάρμακα, τεχνικές, συσκευές, νούμερα και στατιστικές, βλέπει τον άνθρωπο με τη ψυχή και τις ανάγκες του. Τα ιατρικά συνέδρια που στέλνουν το γιατρό σε τόσα ταξίδια, δεν τον βοηθούν σε αυτό το ταξίδι ζωής στην πραγματική βαθειά γνώση. Η ανθρώπινη προσέγγιση του αρρώστου, η κατανόηση των αισθημάτων και αναγκών του, η κοινωνική και οικονομική του θέση, η δυνατότητα που έχουμε να κινητοποιήσουμε τις φυσικές και ψυχικές του δυνάμεις για να αντιμετωπίσει την αρρώστια, οι τρόποι που μπορούμε να αποφύγουμε τον φόβο και τα έξοδα που δημιουργούν η αμυντική ιατρική και οι υπερδιαγνώσεις, οι κίνδυνοι της πολυφαρμακίας, καθώς και η ιατρική δεοντολογία, δε συζητούνται στα συνέδρια, γιατί δεν έχουν σπόνσορα. Αυτό που πετυχαίνουν σίγουρα τα συνέδρια είναι να μετατρέπουν, σιγά σιγά, το γιατρό, από ανθρωπιστή επιστήμονα, σε παραγωγικό συνταγογράφο φαρμάκων και ευθυνόφοβο συντάκτη παραπεπτικών για εργαστηριακές εξετάσεις και επεμβάσεις. Ο αλλοτριωμένος γιατρός των συνεδρίων θεραπεύει εργαστηριακές εξετάσεις και όχι αρρώστους.
Έχουμε ευθύνη σαν ιατρική κοινότητα για αυτή την κατάσταση; Κατά τη γνώμη μου ναι, και μάλιστα τη μεγαλύτερη. Η ιατρική μας ελίτ, η ακαδημαϊκή κοινότητα, τα πανεπιστήμια, δεν προχώρησαν απλώς μια θεμιτή και χρήσιμη συνεργασία που υπήρχε και πρέπει να υπάρχει με την ιατρική βιομηχανία, αλλά παρέδωσαν τα ιερά και τα όσια της ιατρικής και τα έκαναν εμπορεύσιμα. Η μεγάλη στρατιά των μαχόμενων γιατρών σε όλο τον κόσμο ακολούθησε. Το φαινόμενο της «διάχυσης της ευθύνης» μας έκανε να βλέπουμε μια κατάσταση σαν φυσιολογική, αφού συμμετείχαν όλοι, ακολουθώντας επιστημονικές ηγεσίες και «opinion leaders». Οι μαζικές όμως συμπεριφορές, πίσω από διάφορους «καθοδηγητές», οδηγούν συχνά και σε μαζικές καταστροφές, πολεμικές ή οικονομικές και ηθικές. Η ίδια η παγκόσμια ιατρική ελίτ, οι πανεπιστημιακοί δάσκαλοι, είναι και σύμβουλοι των κυβερνήσεων και έχουν ευθύνη στις κυβερνητικές επιλογές. Παρότι συνηθίζουν για όλα να ρίχνουν τις ευθύνες στο «κράτος», είναι και οι ίδιοι κράτος και μάλιστα «κράτος εν κράτει», καθώς έχουν και τη δική τους ακαδημαϊκή αυτονομία. Γιατί η ιατρική βιομηχανία να επενδύσει σε πραγματικά καλύτερες νέες θεραπείες, όπως έκανε παλιά, όταν βρίσκει πρόθυμους, ένθερμους καθοδηγητές γιατρών για την προώθηση κάθε νέου φαρμάκου ή συσκευής αμφίβολης αξίας; Τα δύο τρίτα τουλάχιστον του κόστους δημιουργίας ενός νέου φαρμάκου θα πάνε στην «προώθηση». Αρκεί μια θεραπεία να δείξει όφελος 1% περισσότερο από μια παλιά και το φάρμακο θα κυκλοφορήσει 50 ή 100 φορές ακριβότερα από το παλιό, σε αντίθεση με οποιοδήποτε άλλο νέο εμπορικό προϊόν, ας πούμε έναν ηλεκτρονικό υπολογιστή, που ενώ είναι πολύ καλύτερο από το προηγούμενο, μπορεί να είναι και φθηνότερο. Έτσι, όταν δεν διαφθείρει η βιομηχανία τον γιατρό, διαφθείρει ο γιατρός την βιομηχανία.
Η ιατρική ελίτ σε όλο τον κόσμο διαθέτει φωνές, αν και σε μειοψηφία, που εκφράζοντας την ιατρική συνείδηση, αντιδρούν στον εκφυλισμό των ιατρικών συνεδρίων. Σε αυτούς, την πιο σημαντική δουλειά φαίνεται πως κάνει στο διεθνή χώρο, ο πατριώτης μας Ιωάννης Ιωαννίδης, καθηγητής στο πανεπιστήμιο του Stanford των ΗΠΑ και πρώην καθηγητής στο πανεπιστήμιο των Ιωαννίνων. Σε όλο τον κόσμο δίνεται μεγάλη δημοσιότητα στα άρθρα του, με θέμα την ιατρική έρευνα και την ιατρική εκπαίδευση. Πρόσφατα δημοσιεύθηκε στο JAMA άρθρο του με τίτλο: «Είναι τα ιατρικά συνέδρια χρήσιμα; Και για ποιόν;». Τα συμπεράσματά του είναι πως τα αμέτρητα, πολυέξοδα ιατρικά συνέδρια ανά τον κόσμο χρησιμεύουν κυρίως για την αύξηση των πωλήσεων των φαρμακευτικών και άλλων εταιρειών του ιατρικού χώρου, με τον επηρεασμό του ακροατηρίου, που συνήθως «ακούει παθητικά» από «opinion leaders». Τα συνέδρια, συνεχίζει, είναι επίσης χρήσιμα στην ανέλιξη στην ιεραρχία των νέων γιατρών, με την προβολή ενός τεράστιου όγκου αμφίβολης αξίας «εργασιών», που αντικαθιστούν την πραγματική αξία, την αυθεντικότητα και την σκληρή δουλειά δίπλα στον άρρωστο. Τα συνέδρια λοιπόν, προβάλλοντας λάθος αξίες, «είναι επιζήμια για την ιατρική και την φροντίδα υγείας».2 Ο κ. Ιωαννίδης επίσης πιστεύει πως τα τερατώδη διεθνή συνέδρια ήρθε η ώρα να εξαφανισθούν, όπως οι δεινόσαυροι και προτείνει μια προοπτική τυχαιοποιημένη μελέτη, για να δείξει επιτέλους τι αυτά προσφέρουν στην εκπαίδευση των γιατρών. Φαντάζεστε τι θα έδειχνε; Άλλοι συγγραφείς έχουν τονίσει, εκτός από τα τεράστια έξοδα «της πολυτέλειας των ξεπερασμένων συνεδρίων» και την περιβαλλοντική επιβάρυνση από χιλιάδες τόνους διοξειδίου του άνθρακα από τις αθρόες αεροπορικές μεταναστεύσεις των γιατρών ανά την υφήλιο για την παρακολούθησή τους.3 Η μόλυνση του περιβάλλοντος έρχεται να συνοδεύσει τη μόλυνση της ιατρικής σκέψης και συνείδησης.
Ο σεβαστός καθηγητής Ευτύχιος Βορίδης, έχει πει από χρόνια πολλές αλήθειες για τον κακό δρόμο της σύγχρονης ιατρικής, που έχει ιδιαίτερη αξία να τις θυμόμαστε. Για τα ιατρικά συνέδρια λέει πως, «τα συνέδρια δημιουργούν στους γιατρούς, πρώτον μια εξάρτηση και, δεύτερον, είναι μια μορφή πλύσεως εγκεφάλου». Διερωτάται, «είναι δυνατόν κάθε εβδομάδα να δημιουργούνται νέα δεδομένα ώστε οι γιατροί να είναι σε κάποιο συνέδριο;». Διαπιστώνει επίσης, πως τα εκπαιδευτικά ταξίδια των συνεδρίων είναι μια μορφή διαφθοράς.4 Ο καθηγητής και πρώην υπουργός Υγείας Δημήτρης Κρεμαστινός, πρόσφατα έχει δηλώσει: «Σήμερα ο γιατρός κυρίως μετεκπαιδεύεται μέσω των λεγόμενων ιατρικών συνεδρίων, τα οποία σε αριθμό ίσως είναι περισσότερα και από όσα γίνονται σε όλη την Ευρώπη. Ο ιδιόμορφος αυτός τρόπος «μετεκπαίδευσης», προάγει ουσιαστικά την παραοικονομία της Υγείας. Η φαρμακευτική δαπάνη από το 2004 και μέσα σε πέντε χρόνια τετραπλασιάστηκε και από 4.5 δισ. ευρώ έφθασε τα 17 δισ. Τα προτεινόμενα μέτρα περικοπών από την τρόικα στους μισθούς και τις συντάξεις είναι της τάξης των 6 δισ. ευρώ. Οι αριθμοί μιλούν μόνοι τους».5 Καλό βέβαια θα ήταν όλοι οι γιατροί πολιτικοί, από όλα χωρίς εξαίρεση τα κόμματα, να είχαν κάνει αυτές τις διαπιστώσεις πριν πολλά χρόνια και να είχαν δράσει αποφασιστικά για αλλαγή πορείας.
Τι γίνεται όμως τώρα; Σε όλο τον κόσμο είναι επείγουσα ανάγκη η ριζική αλλαγή του τρόπου διεξαγωγής των ιατρικών συνεδρίων. Σε εμάς είναι κατεπείγουσα! Τα συνέδριά μας δεν θέλουν εξωραϊσμό, αλλά ριζική κατεδάφιση και ανοικοδόμηση! Αυτά που προτείνει ο καθηγητής Ι. Ιωαννίδης για όλο τον κόσμο, για μας, σε μια χώρα σε οικονομική καταστροφή, έχουν ιδιαίτερη αξία: Η έμφαση στα συνέδρια πρέπει να δοθεί στον τρόπο που θα γίνουμε ικανοί να επιλέγουμε φαρμακευτικές και επεμβατικές θεραπείες, που ενώ δεν είναι δαπανηρές, θα είναι καλά τεκμηριωμένες και ασφαλείς. «Αυτά τα επαναπροσδιοριζόμενα συνέδρια θα στόχευαν επίσης, στο πως θα χρησιμοποιούσαμε λιγότερες επεμβατικές πράξεις και λιγότερες διαγνωστικές εξετάσεις, ή και καθόλου διαγνωστικές εξετάσεις και καθόλου επεμβατικές πράξεις, όταν δεν είναι εμφανές ότι χρειάζονται». Εδώ θα είχαν θέση και κάποιοι οικονομολόγοι υγείας, εκείνοι τουλάχιστον που δεν έχουν σχέσεις με την ιατρική βιομηχανία και θα πρότειναν πράγματα που θα μας φαίνονταν λογικά.
O ΕΟΦ και κατ΄επέκταση το Υπουργείο Υγείας, θα πρέπει να βάλουν επιτέλους πραγματικά φραγμό στον αριθμό των συνεδρίων και στις συμμετοχές των γιατρών σε αυτά. Γιατί χρειαζόμαστε δύο χιλιάδες συνέδρια το χρόνο; Γιατί ένας γιατρός χρειάζεται να πάει 5 φορές το χρόνο στην τουριστική Ελλάδα και 3 στο εξωτερικό για «επιμόρφωση», όταν έχει τόσα συνέδρια στην πόλη του; Γιατί ένας περιοδεύων θίασος ομιλητών στην επαρχία πρέπει να κουβαλάει μαζί του εκατοντάδες θεατές από την πόλη; Οι ομιλητές πρέπει να ταξιδεύουν, όχι οι σύνεδροι! Πως γίνεται να ξεφυτρώνουν τόσες «εταιρείες μελέτης» διαφόρων παθήσεων και μη παθήσεων και να απαιτούν με το ζόρι να εκπαιδεύσουν τους κορεσμένους από «εκπαίδευση» μέχρι επιστημονικής δηλητηρίασης γιατρούς, και ο ΕΟΦ να δίνει άδειες; Η όποια προσπάθεια περιστολής των δαπανών θα τιναχθεί στον αέρα, γιατί από τη μια θα έχουμε αύξηση στην κατανάλωση γενοσήμων (καλώς), αλλά από την άλλη θα έχουμε αύξηση αχρείαστων ακριβών φαρμακευτικών και επεμβατικών θεραπειών! Επίσης, ο έλεγχος της τήρησης του Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας στα συνέδρια, εκτός από υποχρέωση των διοργανωτών, είναι και υποχρέωση του ΕΟΦ. Οι σχέσεις επίσης του ΕΟΦ με τις φαρμακευτικές εταιρείες και εκείνες της ιατρικής τεχνολογίας πρέπει να είναι διαφανείς.
Οι Ιατρικές Εταιρείες, όλων των ειδικοτήτων, δεν είναι Ιατρικές Εφορίες, με κύριο σκοπό τη συλλογή χρημάτων από τα συνέδρια. Όποιοι και να είναι οι σκοποί που τα μαζεύουν, δεν μπορούν να κάνουν ανεπίτρεπτες δεοντολογικά παραχωρήσεις στην εμπορική διαφήμιση και προβολή φαρμακευτικών και άλλων προϊόντων. Ο σκοπός δεν αγιάζει τα μέσα, ιδιαίτερα στην Ιατρική. Τι να το κάνουμε να δώσουμε «περισσότερες υποτροφίες» σε νέους γιατρούς, αν η «η συνεχιζόμενη ιατρική εκπαίδευση» που παίρνουν είναι σε μεγάλο βαθμό συνεχιζόμενη ιατρική εκπαίδευση στη διαφθορά και τα «μόρια» που μαζεύουν στα συνέδρια είναι στην συνεχιζόμενη ιατρική πλύση εγκεφάλου; Οι νέοι γιατροί μας μιμούνται! Την αποτελεσματικότερη «εκπαίδευση» την παίρνουν από την συμπεριφορά μας, εντός και εκτός συνεδρίων! Τελευταία είδαμε σε αίθουσες συνεδρίων και γιγαντοαφίσες πάνω από τους ομιλητές και πάνω από το προεδρείο (!) με πανάκριβα νέα φάρμακα, ίσως για να θυμόμαστε να μην τα δίνουμε στους φτωχούς κατά κανόνα ασθενείς μας και τους στείλουμε μια ώρα αρχύτερα, μιας και κόβουν από το φαγητό και από την θέρμανση για να τα πάρουν ή μειώνουν τη δόση του φαρμάκου στο μισό για οικονομία!
Το πρόγραμμα των συνεδρίων θα πρέπει να έχει λιγότερες συνεδρίες, λιγότερους ομιλητές, λιγότερες διαλέξεις με περισσότερο χρόνο ώστε να χωρέσει μια γόνιμη συζήτηση, περισσότερα διαλλείματα. Η γνώση δεν μπουκώνεται! Πάνω από όλα πρέπει να έχει χρόνο για περισσότερη συζήτηση! Οι ομιλητές οφείλουν να δείχνουν καθαρά και να εξηγούν τη διαφάνεια με τις οικονομικές τους σχέσεις! Τα δορυφορικά συμπόσια θα ήταν πιστεύω πολύ καλύτερα και πραγματικά χρήσιμα, αν οι ομιλητές ήταν κανονικοί έμμισθοι εργαζόμενοι των εταιρειών, γιατροί, φαρμακοποιοί και άλλοι επιστήμονες. Γενικά, οι εργαζόμενοι στην ιατρική βιομηχανία αξίζουν σεβασμό και ανάλογη μεταχείριση. Συνήθως, όταν μας ενημερώνουν οι ίδιοι, είναι πιο αντικειμενικοί από τους «opinion leaders», υπάρχει περισσότερη διαφάνεια και σωστή κατανομή ρόλων. Ο ρόλος του γιατρού στα συνέδρια, του κάθε γιατρού, με οποιοδήποτε τίτλο, είναι να κρίνει αυστηρά αυτά που προτείνει η βιομηχανία και όχι να τα διαφημίζει και να τα προωθεί. Όταν κρατάμε τις αποστάσεις, η συνεργασία με τις φαρμακευτικές και άλλες εταιρείες είναι και θεμιτή και απαραίτητη. Σήμερα όμως οι αποστάσεις έχουν εξαφανισθεί, και ο γιατρός χορεύει παθητικό ταγκό με τη βιομηχανία, μαζί με το κράτος, σχηματίζοντας ένα καταστροφικό τρίο που πρέπει να σπάσει.
Όσο για τα διεθνή συνέδρια, έχει αξία να παρακολουθήσει κανείς μόνο κάποια μικρά και εξειδικευμένα, εφ΄όσον έχει κάποιο ειδικό ενδιαφέρον και ενασχόληση. Τα μεγάλα και τερατώδη δεν ενδείκνυνται για όσους τους ενδιαφέρει το εκπαιδευτικό μέρος του συνεδρίου. Σήμερα, η διαδικτυακή ενημέρωση, όπου δεν είναι και εκείνη διαβρωμένη από "opinion leaders", μπορεί να δώσει πολύ καλήτερη ενημέρωση. Αν πάλι επιμένετε, ο καλύτερος τρόπος να παρακολουθήσεις ένα μεγάλο, τύπου πανευρωπαϊκού, συνέδριο, είναι να μην πάς! Κάθεσαι στον υπολογιστή σου και παρακολουθείς πολύ περισσότερο και πολύ πιο άνετα από το να ήσουν εκεί, και το κυριότερο, έχεις τον χρόνο και τον τρόπο να επεξεργαστείς, να διασταυρώσεις και να σκεφτείς «τα μηνύματα» που παίρνεις. Τα «take home messages», όπως τα «take away» τρόφιμα, είναι συνήθως ανθυγιεινά. Μπορούμε να φτιάξουμε μόνοι μας τα δικά μας «home made» μηνύματα, με λίγες, υποτοξικές δόσεις υλικών και από το συνέδριο.
Τα ιατρικά συνέδρια, τις τελευταίες τρείς δεκαετίες, έχουν βλάψει σοβαρά την υγεία και την οικονομία. Τώρα που η κρίση χτυπάει και τη δική μας πόρτα, τώρα που οι νέοι κυρίως γιατροί είναι άνεργοι, κακοπληρωμένοι και μετανάστες, είναι ο καιρός να ξεκινήσουμε το ταξίδι της επιστροφής, αντίθετα στο ρεύμα της αλλοτρίωσης, προς τις ρίζες της ιατρικής συνείδησης. Αυτής της μαγικής αίσθησης επικοινωνίας και προσφοράς προς τον άρρωστο και την κοινωνία, που καμιά οικονομική παροχή, κανένας τίτλος, κανένα αξίωμα δεν μπορεί να αναπληρώσει. Να εγκαταλείψουμε τα πολυτελή ξενοδοχεία και να επιστρέψουμε στο σπίτι μας, στα αμφιθέατρα των πανεπιστημίων και των νοσοκομείων. Να αρνηθούμε τα δωρεάν γεύματα των εταιρειών και να φάμε στις ταβέρνες ρεφενέ, όπως παλιά, να γελάσουμε με την καρδιά μας και να γνωριστούμε πραγματικά. Δωρεάν γεύματα δεν υπάρχουν. Ούτε δωρεάν ταξίδια. Τα πλήρωσαν αυτοί που σήμερα τρώνε στα συσσίτια των δήμων και της εκκλησίας. Από την οικονομία που θα γίνει περιορίζοντας την σπατάλη των συνεδρίων, ας διεκδικήσουμε και καλύτερες ιατρικές αμοιβές με αξιοπρέπεια.
Τα ιατρικά συνέδρια πρέπει να ξαναγίνουν η φωνή των γιατρών! Η σιωπή των γιατρών πρέπει να σπάσει, γιατί η σιωπή είναι συνενοχή! Εδώ και πολλά χρόνια, μέσα στα συνέδρια, δίνω σκληρές μάχες γι΄αυτό. Έχω καταρρίψει πολλά δορυφορικά και κρυφο-δορυφορικά και έχω δεχτεί πολλές δορυφορικές επιθέσεις από το διάστημα των πεντάστερων ξενοδοχείων. Κατηγορήθηκα πως, παρ΄ότι έλεγα αλήθειες και δικαιωνόμουν , στα συνέδρια η διαγωγή μου δεν ήταν «κοσμιοτάτη», γιατί «φώναζα». Φώναζα γιατί έβλεπα το τρένο που ερχόταν να μας πατήσει και τελικά μας πάτησε! Πριν πολλά χρόνια, γινόντουσαν ζωηρές συζητήσεις και αυθόρμητα «debate» στα συνέδρια. Αυτή η ανοχή σήμερα στους «ειδικούς», αυτός ο φόβος να πει ο γιατρός τη γνώμη του, για να μην ενοχλήσει συμφέροντα, αυτή η ψεύτικη ευγένεια και κολακεία πρέπει να σταματήσoυν. Όλα όσα ακούγονται πρέπει να κρίνονται, όσο ψηλά κι αν βρίσκεται αυτός που τα λέει. Οι γιατροί δεν είμαστε μέλη κάποιας δογματικής θρησκείας ή οπαδοί κάποιας ολοκληρωτικής ιδεολογίας για να χρειαζόμαστε «καθοδηγητές γνώμης» και "κατευθυντήριες οδηγίες" οικονομικών συμφερόντων. Στα συνέδρια ακούμε με πολύ προσοχή όλους, αλλά είμαστε αυστηροί κριτές, που ρωτούν σκληρές ερωτήσεις, ψάχνοντας την αλήθεια!
Έτσι, όταν στο τέλος, γυρίσουμε και κοιτάξουμε πίσω τη ζωή που ζήσαμε σαν γιατροί, δεν θα ταιριάζουν σε μας οι στίχοι του T.S. Elliot:
Ο ατέλειωτος κύκλος της ιδέας και της δράσης
Αμέτρητες εφευρέσεις, αμέτρητα πειράματα
Φέρουν γνώσεις της κίνησης, αλλά όχι της ακινησίας
Γνώση του λόγου, αλλά όχι της σιωπής
Γνώση των λέξεων, αλλά όχι της Λέξης
Όλη μας η γνώση μας φέρνει πιο κοντά στην άγνοιά μας
Όλη μας η άγνοια μας φέρνει πιο κοντά στο θάνατο
Που είναι η ζωή που χάσαμε καθώς ζούμε;
Που είναι η Σοφία που χάσαμε μέσα στη γνώση;
Που είναι η Γνώση που χάσαμε μέσα στην πληροφορία;
Σημείωση
Η φωτογραφία στην αρχή του κειμένου δεν έχει σκοπό να θίξει τη συγκεκριμένη φαρμακευτική εταιρεία ή γενικά την ιατρική βιομηχανία, μιας και στην ίδια θέση θα μπορούσε να ήταν το όνομα οποιασδήποτε άλλης εταιρείας, φαρμακευτικής ή όχι, αλλά να εκφράσει το κλίμα των συνεδρίων. Άλλωστε, τα περιλαίμια με ονοματεπώνυμο εταιρειών μόνοι μας τα φορέσαμε. Μόνοι μας θα πρέπει να τα βγάλουμε όσο γίνεται συντομότερα.
Αναφορές
1. Moynihan R. Key opinion leaders: independent experts or drug representatives in disguise? BMJ, 2008;336(7658):1402-1403
2. John P. A. Ioannidis. Are Medical Conferences Useful? And for whom? JAMA, 2012 – Vol 307, No. 12
3. Green M. Are international medical conferences an outdated luxury the planet can't afford? Yes. BMJ, 2008; 336(7659):1466
4. Ευτύχιος Βορίδης. «Στον γιατρό να πηγαίνεις μόνο με φορείο». Συνέντευξη στην εφημερίδα «Καθημερινή», στις 21/05/2006
5. Δημήτρης Κρεμαστινός. «Περιορισμός σπατάλης χωρίς έκπτωση ποιότητας». Συνέντευξη στην εφημερίδα «ΤΟ ΒΗΜΑ», στις 23/09/2012
Όλα τα αρχαία κείμενα και οι πνευματικές παραδόσεις μας λένε ότι τα πάντα στον κόσμο μας συνδέονται με τρόπους που μόλις τώρα αρχίζουμε να κατανοούμεΑυτό το λεπτοφυές ενεργειακό πεδίο έχει περιγραφεί από έναν δυτικό επιστήμονα ως ένα δίκτυο ή ένας ιστός που συνιστά τη δομή όλης της δημιουργίας. Αυτό το πεδίο ενέργειας υπάρχει από πάντα. Είναι ένα πεδίο ευφυές, μια ευφυΐα που ανταποκρίνεται βαθειά στο ανθρώπινο συναίσθημα. Πρέπει να νοιώσουμε όπως θα νοιώθαμε αν η προσευχή έχει ήδη εισακουσθεί! Και μέσα σ’ αυτό το συναίσθημα συνομιλούμε με τις δυνάμεις της Δημιουργίας, επιτρέποντας στον κόσμο να μας ανταποκριθεί, επιτρέποντας σ’ αυτό το πεδίο, -το κβαντικό ολόγραμμα, τον Θεϊκό νου-, να ανταποκριθεί σ’ αυτό που νοιώθουμε μέσα στην καρδιά.
Τί θα σήμαινε αν ανακαλύπταμε ότι κάθε στιγμή της ζωής μας είναι μέρος μιας “συζήτησης”, ενός εκτυλισσόμενου διαλόγου με το σύμπαν γύρω μας; Αν τα πάντα στη ζωή μας, από την σωματική μας θεραπεία ως την πνευματική μας γαλήνη, μέχρι τους γάμους, τις οικογένειες, τους έρωτες, τα διαζύγιά μας, όλα αυτά που θεωρούμε “ζωή” κάθε στιγμή της κάθε μέρας, είναι μια αντανάκλαση αυτού του πεδίου που οι Αρχαίοι περιέγραψαν με τη δική τους γλώσσα και τώρα η δυτική επιστήμη αρχίζει να περιγράφει με μια γλώσσα που εμείς αναγνωρίζουμε.
Έχει αποδειχθεί ότι ο κόσμος μας λειτουργεί ακριβώς όπως εμείς καθώς μεγαλώνουμε. Ο “κόσμος” δεν είναι τίποτα άλλο από μια αντανάκλαση της εσωτερικής μας ύπαρξης, των σκέψεων, συναισθημάτων, πεποιθήσεων, επιθυμιών μας. Ο Τζων Γουόλτερ (John Wheeler), καθηγητής Φυσικής στο πανεπιστήμιο του Πρίνστον (Princeton), υποδεικνύει αυτήν ακριβώς την ιδέα.
Λέει ότι ζούμε σε αυτό που εκείνος αποκαλεί το “συμμετοχικό” σύμπαν. Αντί να θεωρούμε το σύμπαν σαν κάτι που έχει δημιουργηθεί κι εμείς ξεφυτρώσαμε μεσ’ στη μέση και μας συμβαίνουν όλα αυτά, ας δούμε πώς το σύμπαν μας είναι το αποτέλεσμα των πράξεών μας. Λέει ότι είμαστε μικροσκοπικά εξαρτήματα του σύμπαντος, καθώς αυτό βλέπει και δημιουργεί τον εαυτό του.Είναι μια τελείως ριζοσπαστική αντίληψη, γιατί δηλώνει ότι αν κοιτάξουμε στον κόσμο του κβαντικού ατόμου, του ελάχιστου στοιχείου ύλης, δεν πρόκειται να το βρούμε. Γιατί το ίδιο αυτό το “κοίταγμα” είναι μια δράση συνειδητότητας που δημιουργεί “κάτι” για να το δούμε.
Και όταν κοιτάξουμε την τεράστια άκρη του σύμπαντος ψάχνοντας το απόλυτο άκρο του, αυτό που ονομάζουμε Δημιουργία, δεν θα το βρούμε ποτέ ! Γιατί; Μα γιατί η πράξη της συνειδητότητας που ψάχνει, είναι η δημιουργική δύναμη που τοποθετεί “κάτι” εκεί.
Η ανάπτυξη του σώματός μας δείχνει ακριβώς πώς λειτουργεί ο κόσμος μας. Και θα δούμε, θα ανακαλύψουμε, μέσα από πρόσφατα πειράματα του 20ου αι., ότι οι Αρχαίοι ήρθαν πολύ κοντά στο να περιγράψουν ακριβώς τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ο κόσμος μας, σε μια πεπερασμένη γλώσσα. Μεταξύ του 1993 και του 2000, μια σειρά πειραμάτων που διεξήχθησαν σε αξιόπιστα επιστημονικά και ακαδημαϊκά ιδρύματα, υποστηρίζουν απόλυτα τις ιδέες που οι Αρχαίοι διατύπωσαν τόσο ξεκάθαρα στις γλώσσες της δικής τους εποχής. Τρία από αυτά τα αντιπροσωπευτικά πειράματα πραγματικά “σείουν” τα θεμέλια όσων μέχρι σήμερα -ως τώρα- πιστεύαμε για τη Φυσική με την οποία λειτουργεί ο κόσμος μας και υπαινίσσονται ότι όντως συνδεόμαστε με αυτό το ενεργειακό πεδίο.
Η ιδέα μια διάχυτης ουσίας που συνδέει τα πάντα, δεν είναι τόσο νέα, ακόμη και στην Επιστήμη. Στα τέλη του 18ου αι., υπήρχε μια φοβερή πνευματική επανάσταση και παράλληλα μια αντιπαράθεση για το αν αυτό το πεδίο, που τότε αποκαλείτο “αιθέρας”, αν όντως υπάρχει. . . Το 1887 έγινε ένα διάσημο πείραμα για να αποδειχθεί αν αυτό το πεδίο υπάρχει ή όχι. Βασιζόμενη στο αποτέλεσμα αυτού του πειράματος, η δυτική Επιστήμη και συγκεκριμένα η δυτική Φυσική Επιστήμη, έχει πεισθεί ότι οτιδήποτε συμβαίνει στον κόσμο μας είναι απομονωμένο, μη συσχετιζόμενο.
Πράγματα που συμβαίνουν την ίδια χρονική στιγμή είναι απλά σύμπτωση. Το ισοδύναμο του πειράματος είναι ότι αν βρέξεις το δάχτυλό σου και το σηκώσεις χωρίς να νοιώσεις καθόλου αέρα πάνω στο δάχτυλό σου, σημαίνει ότι δεν υπάρχει αέρας γύρω σου. Πίστευαν ότι αυτό το πεδίο πρέπει να κινείται και όταν δεν εντόπισαν καθόλου κίνηση, συμπέραναν ότι το πεδίο δεν υπάρχει !! Από το 1887 ως τις αρχές του 1990, όλη η δυτική Επιστήμη βασίστηκε στην αρχή του ότι “κάτι που συμβαίνει εδώ δεν σχετίζεται με κάτι που συμβαίνει αλλού”. Τώρα όμως, γνωρίζουμε ότι αυτό είναι τελείως λάθος.
Θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας 3 πειράματα που ανεπιφύλακτα ” σείουν” τα θεμέλια της δυτικής Φυσικής. Το πρώτο πείραμα έγινε από έναν Ρώσο Φυσικό ονόματι Βλαντίμιρ (Vladimir) στις αρχές του 1980. Ήρθε στις Η.Π.Α. για να τελειώσει αυτή τη σειρά πειραμάτων. Ήθελε να διερευνήσει τη σχέση μεταξύ του ανθρώπινου DNA και του “υλικού” από το οποίο είναι φτιαγμένος ο κόσμος μας -σωματίδια ενέργειας που αποκαλούμε φωτόνια- ή, αν θέλετε, μικρά μόρια φωτός,. Πήρε λοιπόν ένα γυάλινο σωλήνα και αφαίρεσε όλο τον αέρα, δημιούργησε δηλαδή ένα κενό αέρος, υποθέτοντας ότι δεν υπάρχει τίποτα μέσα σε αυτόν τον σωλήνα. Υπάρχουν όμως αυτά τα μόρια φωτός.
Ο επιστήμονας κατέγραψε αυτά τα σωματίδια για να δει πώς συμπεριφέρονται. Ήταν μήπως διασκορπισμένα εδώ κι εκεί; Ή μήπως ήταν συγκεντρωμένα στον πάτο; Τι έκαναν; Το αποτέλεσμα σ’ αυτή τη φάση δεν προκάλεσε έκπληξη. Τα φωτόνια κινούνταν εντελώς τυχαία, αυτό δηλαδή που περιμέναμε.
Το επόμενο στάδιο του πειράματος είναι το πραγματικά ενδιαφέρον. Τοποθέτησαν ανθρώπινο DNA μέσα σ’ αυτόν τον σωλήνα και τότε τα φωτόνια ωθήθηκαν (από το DNA) στο να σχηματίσουν μια συστοιχία. Το DNA είχε μια άμεση επίδραση στο “πράγμα” από το οποίο είναι φτιαγμένος ο κόσμος μας! Αυτό είναι επακριβώς ότι έλεγαν πάντοτε οι αρχαίες πνευματικές παραδόσεις: ότι κάτι μέσα μας επηρεάζει τον κόσμο γύρω μας. Και στην σύγχρονη εποχή, το επαληθεύσαμε αυτό σε συνθήκες εργαστηρίου.
Το επόμενο μέρος του πειράματος είναι ακόμα πιο ενδιαφέρον. Όταν αφαίρεσαν το DNA από τον σωλήνα, ενώ θα περιμέναμε να επανέλθουν (τα φωτόνια) στην προηγούμενη αταξία, κάτι τέτοιο δεν συνέβη, παρότι το DNA δεν βρισκόταν πια εκεί. Τα φωτόνια λοιπόν, παρέμεναν μέσα στον σωλήνα ευθυγραμμισμένα λες και το DNA ήταν ακόμη εκεί πέρα! Και εδώ το ερώτημα είναι: Γιατί; Τι ευθύνεται γι’ αυτό το φαινόμενο;
Τίποτα στη δυτική Φυσική δεν μπορεί να εξηγήσει το γιατί εκείνα τα φωτόνια παρέμεναν στη θέση στην οποίαν βρίσκονταν όταν το DNA που προκάλεσε την ευθυγράμμιση αφαιρέθηκε από τον σωλήνα. Αυτό το πείραμα ονομάστηκε “DNA Φαντομάς”, λόγω του ότι το φαινόμενο διαρκεί, είτε με, είτε χωρίς το DNA. Αυτό που μας λέει αυτό το πείραμα είναι ότι :Το ανθρώπινο DNA επικοινωνεί με το υλικό από το οποίο είναι φτιαγμένος ο κόσμος μας, -τις δομές ενέργειας που υποκρύπτονται πίσω από την ύλη. Επικοινωνεί μέσω ενός πεδίου που προηγουμένως ΔΕΝ ΕΙΧΕ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΤΕΙ. Οι επιστήμονες το αποκαλούν ΤΟ ΝΕΟ ΠΕΔΙΟ, αλλά η αίσθησή μου είναι ότι υπήρχε πάντα και εμείς απλά δεν το είχαμε αναγνωρίσει.
Έτσι θα το πούμε: ΜΕΧΡΙ ΠΡΟΤΙΝΟΣ ΜΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΜΕΝΗ ΜΟΡΦΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ.
Το δεύτερο πείραμα είναι ένα καταπληκτικό στρατιωτικό πείραμα. Αυτό που έκαναν ήταν ότι πήραν ανθρώπινο DNA. Πήραν κάποια ξέσματα ιστού από το εσωτερικό του στόματος ενός δότη, ενός εθελοντή. Τοποθέτησαν αυτό το DNA σε μια συσκευή που μπορούσε να καταγράψει τις αντιδράσεις του (DNA). Αυτό γινόταν σε κάποιο δωμάτιο ενός κτιρίου, ενώ ο δότης ήταν σε ένα άλλο δωμάτιο του ίδιου κτιρίου. Λοιπόν, ζωντανό DNA και βέβαια σε άλλο μέρος το DNA, σε άλλο μέρος ο δότης.Αυτό που έκαναν στη συνέχεια ήταν ότι υπέβαλαν τον εθελοντή (δότη) σε αυτό που λένε ‘διέγερση συναισθηματική’ η οποία θα προκαλούσε αυθεντικές αντιδράσεις συναισθήματος χαράς, λύπης, φόβου, θυμού, οργής στο ένα μέρος του κτιρίου και στο άλλο μέρος μετρούσαν το DNA για να δουν αν θα επηρεαζόταν από τα συναισθήματα του δότη του. Γιατί άραγε θα έπρεπε να αντιδράσει;
Κι ενώ η δυτική Φυσική δεν υπάρχει καμία απολύτως περίπτωση ούτε να υπαινιχθεί ότι αυτό το DNA εξακολουθεί να συνδέεται με τον δότη, αυτά τα πειράματα, έδειξαν τελικά ακριβώς το αντίθετο. Είδαμε ότι όταν ο δότης είχε συναισθηματικές ‘κορυφές’ και ‘κοιλάδες’ στο ένα δωμάτιο, το DNA του είχε τις ίδιες με τις δικές του ‘κορυφές’ και ‘κοιλάδες’ στο άλλο δωμάτιο, ΑΚΡΙΒΩΣ ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΣΤΙΓΜΗ.
Όταν ακούμε για πειράματα όπως αυτό, σκεφτόμαστε μια ενέργεια που μεταδίδεται από το σημείο Α στο σημείο Β. Αν η ενέργεια πρέπει να ταξιδέψει από το ένα μέρος στο άλλο, θα περίμενες να δεις ένα χρονικό κενό, -ένα μικρό διάστημα μεταξύ του πότε το συναίσθημα δημιουργείται και του πότε το DNA ανταποκρίνεται. ΔΕΝ ΣΥΝΕΒΗ ΑΥΤΟ ! Αυτό που συνέβη σ’ αυτό το πείραμα – που είναι το κλειδί για εκεί που πηγαίνουμε, δηλαδή, να μιλήσουμε για τη δύναμη της Προσευχής -, αυτό που συνέβη λοιπόν, ήταν ότι τα φαινόμενα ήταν ταυτόχρονα. Τη στιγμή που ο δότης είχε το συναίσθημα, το DNA του αντιδρούσε και δεν μεσολαβούσε καθόλου χρόνος σ’ αυτά που γίνονταν.
Στην αρχή αυτά τα πειράματα διεξάγονταν σε χώρους που είχαν απόσταση μεταξύ τους 15-20 μέτρα. Ύστερα όμως έγιναν πειράματα όπου το DNA και τον δότη χώριζαν εκατοντάδες χιλιόμετρα. Είχα την ευκαιρία να γνωρίσω τον σχεδιαστή ενός τέτοιου πειράματος, τον Δρα Κληβ Μπάξτερ (Dr. Cleave Baxter), ο οποίος μοιράστηκε μαζί μου ένα δικό του πείραμα, όπου ο δότης ήταν στο Λος Άντζελες (Los Angeles), αλλά το DNA του στο Φοίνιξ (Phoenix) της Αριζόνας, σχεδόν 645 χιλιόμετρα μακριά. Οι αντιδράσεις ήταν ακριβώς ίδιες. Είτε βρίσκονταν στο ίδιο κτίριο, είτε 645 χιλιόμετρα μακριά, το φαινόμενο ήταν ταυτόχρονο.
Αυτό (το πείραμα) ανοίγει μια πόρτα σε όλα τα είδη των πιθανοτήτων όσον αφορά το πώς το DNA παρέμεινε συνδεδεμένο με τον δότη. Αυτό που μας λέει για άλλη μια φορά είναι ότι ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΟΥΜΕ ΜΕ ΤΟ DNA ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΑΣ. Επίσης, ότι, είτε το DNA μας είναι μέσα στο σώμα μας, είτε μας χωρίζουν εκατοντάδες χιλιόμετρα, το αποτέλεσμα είναι το ίδιο. Αυτό λέγεται “μη τοπική ενέργεια”, δηλαδή, είναι παντού συνέχεια, επειδή η ενέργεια δεν χρειάζεται να ταξιδέψει από το Α στο Β.
Το τρίτο πείραμα πραγματοποιήθηκε επίσης στις αρχές του ’90 από το Ινστιτούτο των ‘Καρδιομαθηματικών’, μια πρωτοπόρο ερευνητική οργάνωση με έδρα τη Βόρεια Καλιφόρνια, όπου ερευνούν την ανθρώπινη καρδιά σαν κάτι πολύ περισσότερο από μια αντλία που μεταφέρει το αίμα μέσα στο σώμα μας. Παρ’ όλο που η καρδιά το κάνει αυτό, αυτό είναι το λιγότερο από αυτά που κάνει.Ανακαλύπτουν πως η καρδιά μας είναι ΤΟ ΔΥΝΑΤΟΤΕΡΟ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ ΚΑΙ ΠΩΣ ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΠΕΔΙΟ ΠΟΥ ΠΑΡΑΓΕΙ Η ΚΑΡΔΙΑ ΕΧΕΙ ΜΙΑ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΠΟΥ ΕΚΤΕΙΝΕΤΑΙ ΠΟΛΥ ΠΙΟ ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ.
Το Καρδιομαθηματικό Ινστιτούτο είχε νωρίτερα ανακαλύψει πως γύρω από την ανθρώπινη καρδιά υπάρχει ένα πεδίο ενέργειας που έχει το σχήμα ενός σωλήνα. Το ονόμασαν “the Tube Taurus” (ο ‘Σωλήνας Ταύρος’)και εκτείνεται 1,5-2,5 μέτρα μακριά από την καρδιά. Το ερώτημα είναι : Μέσα σ’ αυτό το αναγνωρισμένο πεδίο, θα μπορούσε να υπάρχει και μια άλλη μορφή ενέργειας, η οποία να μεταφέρεται από αυτό πέρα από το σώμα μας ;
Κι έτσι ετοίμασαν ένα πείραμα για να εξετάσουν αυτή τη θεωρία. Δεν εκπλήσσει ότι πήραν πάλι ανθρώπινο DNA και αφού το απομόνωσαν, ζήτησαν από άτομα ειδικά εκπαιδευμένα, να νοιώσουν συναφή και πολύ καθαρά συναισθήματα: συναισθήματα αγάπης, εκτίμησης, συμπόνιας, θυμού, οργής, μίσους. Καθώς αυτά τα εκπαιδευμένα άτομα είχαν αυτά τα συναισθήματα, εκείνοι κατέγραφαν τον τρόπο με τον οποίο αντιδρούσε το DNA. Ανακάλυψαν λοιπόν, ότι στην παρουσία εκτίμησης, αγάπης, συμπόνιας, συγχώρεσης, το DNA έγινε τρομερά ‘χαλαρό’.
Γνωρίζουμε από άλλα πειράματα ότι μια τέτοια χαλαρωμένη κατάσταση του DNA ενισχύει την άμυνά μας. Αν ρωτήσεις τους ανθρώπους: ‘γιατί τα συναισθήματα της αγάπης, της συμπόνιας, τους δίνουν δυνατές άμυνες;’… Αυτό (το πείραμα) αρχίζει να μας εξηγεί το γιατί όταν το DNA είναι χαλαρό, επιτρέπει σ’ αυτούς τους μικρούς ‘διακόπτες’, αν θέλετε, να ενεργοποιηθούν.
Το αντίθετο είναι επίσης αλήθεια ! Στην παρουσία θυμού, οργής, μίσους, ζήλειας, παρατήρησαν πως το DNA σφίχτηκε σαν ένας κόμπος και πραγματικά ‘έσβησε’ και μείωσε την αμυντική αντίδραση. Αυτό το γνωρίζουμε διαισθητικά κι εμείς … Ξέρουμε ότι όταν οι άνθρωποι ζουν σε μια κατάσταση θυμού, ζήλιας, ή μίσους … τότε ‘αυτά τα στοιχεία’ του σώματός μας καταπιέζονται και ακριβώς το αντίθετο : η αγάπη, η συμπόνια, η κατανόηση… τα ενισχύουν.
Τώρα, ίσως για πρώτη φορά, αυτά τα πειράματα αρχίζουν να μας βοηθούν να καταλάβουμε το γιατί ! Πρόκειται για την επίδραση του ανθρώπινου συναισθήματος επί της προσαρμογής, της διαμόρφωσης, του DNA του σώματός μας. Και αυτό που περιέγραψαν στην ουσία αυτά τα πειράματα ήταν ότι, πολύ συγκεκριμένα είδη ανθρώπινου συναισθήματος, έχουν τη δύναμη να αλλάξουν το DNA του σώματός μας ! Αυτό είναι το καταπληκτικό !Είναι καταπληκτικό, γιατί σημαίνει ότι αν εμείς, κατά βούληση, επιστρατεύσουμε αυτά τα συναισθήματα μέσα μας, ουσιαστικά έχουμε τη δύναμη να αλλάξουμε τον τρόπο που το DNA μας λειτουργεί μέσα στο σώμα μας. ΕΙΝΑΙ Η ΑΦΕΤΗΡΙΑ ΜΙΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ !! Ίσως μιας πολύ ‘αρχαίας’ τεχνολογίας που περιγράφτηκε σε γλώσσες του παρελθόντος και που εμείς μόλις αρχίζουμε να κατανοούμε.
Όλα αυτά τα πειράματα είχαν ενδιαφέρον. Υπήρξαν περιπτώσεις όπου οι ερευνητές δεν εγνώριζαν για τις έρευνες των άλλων εργαστηρίων. Αυτά τα πειράματα που μόλις ανέφερα, είναι ενδεικτικά. Πολλά άλλα τέτοια πειράματα έχουν επίσης πραγματοποιηθεί, δίνοντας αποτελέσματα της ίδιας φύσεως. Όταν όμως τα κοιτάξεις συνολικά κι όχι μεμονωμένα -απομονωμένα, λένε μια ιστορία. Η ιστορία έχει ως εξής:
Το πρώτο πείραμα, αυτό του Ρώσου, λέει ότι το DNA μας έχει μια άμεση επίδραση στο φυσικό υλικό που δημιουργεί τον κόσμο, -σε ένα ενεργειακό πεδίο. Το τελευταίο πείραμα δείχνει ότι το συναίσθημα μας έχει την ικανότητα να αλλάζει το DNA το οποίο επηρεάζει τον κόσμο γύρω μας.
Και το μεσαίο, το στρατιωτικό πείραμα, δείχνει ότι είτε στο ίδιο κτίριο, είτε 645 χιλιόμετρα μακριά, η επίδραση είναι η ίδια. Δεν μας περιορίζει ο χώρος και ο χρόνος. Και στ’ αλήθεια, τα αποτελέσματα των πειραμάτων λένε ακριβώς αυτό : Ότι, εσύ κι εγώ, έχουμε μια δύναμη μέσα στο σώμα μας, που δεν περιορίζεται από τους φυσικούς νόμους, όπως τους αντιλαμβανόμαστε μέχρι σήμερα. Ότι κάτι μέσα μας, άμεσα σχετιζόμενο με τα συναισθήματά μας, υπερβαίνει τα όρια Χώρου-Χρόνου, με τον τρόπο που μόλις σήμερα αρχίσαμε να κατανοούμε.
Συνείδηση 1
ΑΡΧΑΙΑ ΣΟΦΙΑ
Οι αρχαίες παραδόσεις, αυτό, το περιγράφουν σε μια γλώσσα της δικής τους εποχής. Δεν λένε μόνο ότι είμαστε συνδεδεμένοι με τον κόσμο γύρω μας, – ακριβώς όπως ανακαλύπτει σήμερα η δυτική επιστήμη. Μας προσκαλούν σε ένα βήμα παραπάνω λέγοντας : “Ορίστε πώς το εφαρμόζουμε στη ζωή μας”. Μας άφησαν πάρα πολύ ξεκάθαρες οδηγίες λέγοντας “αυτός είναι ο μόνος τρόπος για να χρησιμοποιήσεις αυτή τη δύναμη, για να πετύχεις τη θεραπεία του κορμιού σου, για να φέρεις Ειρήνη στην οικογένειά σου και στην κοινότητά σου”. Και όταν πολλοί άνθρωποι λειτουργούν έτσι, συλλογικά, αυτές οι αρχές φέρνουν ειρήνη ακόμα και μεταξύ των κρατών.
Θα μοιραστώ μαζί σας κάποιες μελέτες που έχουν γίνει, οι οποίες περιγράφουν επακριβώς πώς αυτό αρχίζει να λειτουργεί. Ερωτήσεις που συχνά μου τίθενται, όσον αφορά αυτό το υλικό, είναι: ” Εφ’ όσον αυτές οι σχέσεις όντως υπάρχουν, πώς και δεν γνωρίζουμε γι’ αυτές;
-Γιατί η δυτική Επιστήμη δεν καταλαβαίνει αυτές τις αρχές;
-Γιατί τις ανακαλύπτουμε μόλις σήμερα;”
Η απάντηση σ’ αυτά αρχίζει με την κατανόηση ότι ο τρόπος που βλέπουμε τον κόσμο σήμερα, η γνώση μας, είναι μια αλληλουχία σοφίας που μας συνδέει με το παρελθόν μας. Ξέρουμε επίσης ότι αυτή η γραμμή, ή συνέχεια, η γραμμή που μας δένει με αυτούς που ήρθαν πριν από εμάς, έχει σπάσει τουλάχιστον δύο φορές στην καταγεγραμμένη ιστορία.
Δύο φορές στην καταγεγραμμένη ιστορία κάτι συνέβη και χάσαμε πληροφορίες που σε κάποιες περιπτώσεις αφορούσαν ακριβώς αυτό για το οποίο μιλάμε τώρα. Η πρώτη από αυτές τις διακοπές ήταν το κάψιμο της βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας τον 4ο αι. Παρά το ότι δεν γνωρίζουμε ακριβώς τι περιείχε εκείνη η βιβλιοθήκη, ξέρουμε ότι οι Ρωμαίοι ιστορικοί είχαν απογράψει τεράστιους όγκους πληροφοριών σε παπύρους. Ο Ρωμαίος Ιστορικός Καλλίμαχος, για παράδειγμα, κατέγραψε περισσότερους από 536.000 παπύρους στη Μεγάλη Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας, πριν να καεί.Πολλοί από αυτούς τους παπύρους ήταν ήδη πολύ αρχαίοι ακόμη και για τότε, για κείνο τον καιρό, τον 4ο αι. Ξέρουμε ότι αυτοί οι πάπυροι περιείχαν κάποια από τα πιο αρχαία ντοκουμέντα της εβραϊκής παράδοσης, της αιγυπτιακής αστρονομικής παράδοσης, της ιατρικής παράδοσης … – ένα μεγάλο μέρος της Σοφίας που μεταδιδόταν για χιλιάδες χρόνια, περιγράφοντας τη σχέση μας με τον κόσμο, μεταξύ μας, και ίσως και με κάτι μεγαλύτερο … Όταν αυτή η βιβλιοθήκη κάηκε, γνωρίζουμε ότι χάσαμε μεγάλο όγκο πληροφοριών !
Η δεύτερη φορά ήταν με την αναπροσαρμογή των βιβλικών κειμένων, επίσης τον 4ο αι., το 325 μΧ. Ήταν εκείνη η περίοδος που ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος συγκάλεσε μια σύνοδο. Τότε δεν υπήρχε Βιβλικό κείμενο, ωραίο, καθαρό, ταξινομημένο κείμενο, όπως το βλέπουμε σήμερα. Ήταν ένα ασύνδετο συνονθύλευμα με πολλά περιττά κείμενα και ήταν λίγος ο κόσμος που είχε πρόσβαση σε αυτό το υλικό. Έτσι, ο Κωνσταντίνος, σε μια προσπάθεια να το κάνει πιο προσιτό στο ευρύ κοινό, συγκάλεσε μια σύνοδο της Εκκλησίας και τους είπε : «Κάντε μου προτάσεις» , «τι θα έπρεπε να συμπεριλάβουμε, τι θα έπρεπε να παραλείψουμε, πώς πρέπει να οργανώσουμε αυτό το υλικό;» Το αποτέλεσμα ήταν αυτό που σήμερα ονομάζουμε «Δυτικό Βιβλικό κείμενο», «Βιβλική Παράδοση».
Γνωρίζουμε ότι 20 βιβλία αφαιρέθηκαν εντελώς κι ότι άλλα 20-25 αλλοιώθηκαν υπερβολικά, καθώς και ότι το εναπομείναν κείμενο συμπυκνώθηκε και μεταρρυθμίστηκε σε ό,τι βλέπουμε σήμερα.
Έτσι, όσο καλή κι αν είναι η Βίβλος μας, οι κορυφαίοι μελετητές της παραδέχονται ανοιχτά ότι είναι ημιτελής. Το γνωρίζουμε αυτό επειδή βρίσκουμε έγγραφα, όπως Τα Χειρόγραφα της Νεκράς Θαλάσσης, που είναι πολύ αντικρουόμενα. Όταν βρήκαμε αυτά τα χειρόγραφα μπορέσαμε να δούμε πολλά από αυτά τα βιβλία στην αρχική τους μορφή. Κι έχει πολύ ενδιαφέρον πώς κάποια από αυτά αλλοιώθηκαν ή αφαιρέθηκαν τελείως. Είναι μάλιστα, ακριβώς αυτά τα οποία περιγράφουν τη σχέση μας με το σύμπαν και τη Δημιουργία γύρω μας, μέσω της Δύναμης του Ανθρώπινου Συναισθήματος.
ΣΚΕΨΕΙΣ-ΑΙΣΘΗΜΑΤΑ-ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ
Νους συνείδησηΈτσι λοιπόν, τώρα που η Επιστήμη αρχίζει να μας το λέει στη γλώσσα της, οι πνευματικές παραδόσεις μας το δείχνουν με το δικό τους τρόπο. Τόσο στα κείμενα όσο και στα ντοκουμέντα τους, βλέπουμε αναφορές για το πώς ακριβώς λειτουργούν αυτές οι αρχές. Το ερώτημα είναι πώς τις εφαρμόζουμε στη ζωή μας, πώς χρησιμοποιούμε αυτή τη σχέση μεταξύ σκέψεων, αισθημάτων και συναισθημάτων μέσα στο σώμα μας, με ό,τι συμβαίνει στον κόσμο γύρω μας.
Ίσως, το καλύτερο σημείο για να αρχίσεις, είναι το να καθορίσεις τι πραγματικά είναι οι σκέψεις, τα αισθήματα και τα συναισθήματα. Η μητέρα μου, με την οποία είχα αυτήν την κουβέντα πολλές φορές, μου έλεγε : “Πάντα πίστευα ότι αισθήματα και συναισθήματα είναι το ίδιο πράγμα”. Όμως, παρότι σχετίζονται στενά, υπάρχει μια μεγάλη διαφορά.
Αν δεις ένα σχεδιάγραμμα των ενεργειακών κέντρων στο σώμα μας, των Τσάκρας, τα τρία χαμηλότερα (στομάχι, κοιλιά, λεκάνη) σχετίζονται με το ανθρώπινο αίσθημα .Οι αρχαίοι έχουν πει πως υπάρχουν μόνο δύο πρωταρχικά αισθήματα : 1ον η αγάπη και 2ον οτιδήποτε πιστεύουμε πως είναι το αντίθετο της αγάπης, – ο φόβος, ή το μίσος, … και όταν πάμε πολύ βαθειά στις παραδόσεις βρίσκουμε ότι αυτά είναι και τα δύο οι πολικότητες (άκρα) της ίδιας δύναμης. Μέσα λοιπόν σ’ αυτά τα χαμηλότερα κέντρα της δύναμης των αισθημάτων έχουμε δύο πρωταρχικές εμπειρίες : 1. Της αγάπης και 2. Οτιδήποτε άλλο θεωρούμε αντίθετό της.
[Το αίσθημα] είναι μια δύναμη, μια ορμή που μας οδηγεί προς τα εμπρός στη ζωή, που γκρεμίζει τους τοίχους, ρίχνει τα εμπόδια που στέκονται μεταξύ μας και των αγαπημένων μας πραγμάτων. Το αίσθημα όμως είναι σκόρπιο, πρέπει να εστιαστεί. Αν γνωρίζετε ανθρώπους που ζουν μόνο μέσα στο αίσθημα, ξέρετε πως καμιά φορά η ζωή τους είναι πολύ χαοτική. Λοιπόν, το αίσθημα πρέπει να εστιαστεί. Κι εδώ έρχεται η δύναμη της σκέψης, ή της λογικής, που σχετίζεται με τα ανώτερα ενεργειακά κέντρα (κεφάλι). Η σκέψη είναι που κατευθύνει και εστιάζει το αίσθημα.
Με άλλα λόγια, σκεφτόμαστε κάτι, π.χ. μια συννεφιασμένη μέρα και μέσω αυτής της σκέψης αντλούμε, νοιώθουμε τη δύναμη του αισθήματος, είτε είναι η αγάπη για τη συννεφιά, είτε ο φόβος για το τι μπορεί να μας φέρει αυτή η συννεφιά. Κάνοντας αυτό, δηλαδή, παντρεύοντας τη δύναμη του αισθήματος με την κατεύθυνση της σκέψης, με αυτόν τον τρόπο, δημιουργούμε ένα συν-αίσθημα.
Δηλαδή, εξ ορισμού το συναίσθημα είναι η ένωση του αισθήματος και της σκέψης. Και το ενεργειακό κέντρο που δεν προσμετράται από αυτά τα συστήματα, που δεν χρησιμοποιείται σε αυτά τα αρχαία συστήματα, είναι το κέντρο της καρδιάς και αυτό είναι αφιερωμένο στη δύναμη του συναισθήματος.
Συναισθανόμαστε μέσα στην καρδιά. Έτσι λοιπόν, το συναίσθημα που νοιώθουμε στην καρδιά είναι η γλώσσα που μιλά στο πεδίο αυτό που η δυτική Επιστήμη αρχίζει να κατανοεί με τα πειράματά της …
Η δύναμη του ανθρώπινου συναισθήματος είναι η γλώσσα που ανοίγει το δρόμο στις πιθανότητες αυτών που δημιουργούμε στον κόσμο μας. Οι επιστήμονες σήμερα, καθώς συλλογίζονται αυτό το πεδίο, (που είναι τόσο νέο σαν ιδέα ώστε δεν έχει ακόμα ονομαστεί ), μερικοί το ονομάζουν “κβαντικό ολόγραμμα”, κάποιοι “ο Νους της Φύσης”, όπως ο Δρ. Εντ. Μίτσελ (Dr. Ed. Mitchell). Ο Στηβ Χώκιν (Steve Hawking) το λέει ” ο Νους του Θεού”.
Όσες και να είναι οι ονομασίες, όλοι βασικά, μιλούν για το ίδιο πεδίο και το περιγράφουν σαν ένα δίχτυ ή σαν έναν ιστό, που λειτουργεί σαν υπόστρωμα για τη δομή που συνδέει τα πάντα. Και σε αυτό το δίχτυ, σε αυτόν τον ιστό, απευθυνόμαστε με τα συναισθήματα στο σώμα μας, με τα συναισθήματα της καρδιάς μας. Οι αρχαίες παραδόσεις όχι μόνο αναγνώριζαν αυτή τη σχέση, αλλά μας πηγαίνουν ένα βήμα μπροστά. Άφησαν ακριβείς οδηγίες για το πώς τα εφαρμόζουμε αυτά στη ζωή μας.
Στα τέλη του 1980 εργαζόμουν ως μηχανικός σε αεροναυπηγικές εταιρίες. Άρχισα να εξερευνώ αυτές τις ιδέες σαν μηχανικός, ψάχνοντας στον κόσμο γύρω μου για να καταλάβω την ιστορία αυτών που ήρθαν πριν από εμάς. Και ήταν εκείνη η σκέψη που με οδήγησε σε κάποια εκπληκτικά μέρη, – από τους Αιγυπτιακούς ναούς, τις Άνδεις, τη Βολιβία, το Περού, ως το Νεπάλ, τα Υψίπεδα της Κίνας, το Θιβέτ …, ψάχνοντας πληροφορίες για το πώς σχετιζόμαστε με τον κόσμο και πώς μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε αυτή τη δύναμη του συναισθήματος, αυτή τη δύναμη που μιλά στη γλώσσα του κόσμου γύρω μας …
Σαν μηχανικός λοιπόν, όταν άρχισα να μελετάω τις αρχές αυτών που ήρθαν πριν από εμάς, τις πληροφορίες που μας άφησαν ώστε εμείς να καταλάβουμε τη σχέση με τον κόσμο γύρω μας και αυτήν την αρχαία τεχνολογία που σήμερα ονομάζουμε εμείς Προσευχή, το σκεπτικό μου ήταν πως αυτού του είδους οι πληροφορίες θα είχαν διατηρηθεί καλύτερα σε μέρη που είχαν ελάχιστα διαταραχθεί από τον Δυτικό Πολιτισμό.
Αυτό το σκεπτικό με οδήγησε στο θαυμαστό ταξίδι μου. Την πρώτη φορά, στα Υψίπεδα της Κίνας, στο Θιβέτ, όπου είχα την ευκαιρία να εξερευνήσω 14 μοναστήρια (δύο από αυτά θηλέων), μιλώντας μέσω διερμηνέων σ’ αυτούς που όντως ζουν αυτές τις αρχές στη ζωή τους. Αυτή είναι η αξία του να πηγαίνεις στο Θιβέτ, -είναι ζωντανή κουλτούρα. Μπορούμε να πάμε στους ναούς της Αιγύπτου, ή στους ναούς των Μάγια στο Γιουκατάν, που είναι συναρπαστικά !
Όσες όμως πληροφορίες κι αν έχουν, οι πολιτισμοί που άφησαν αυτές τις πληροφορίες δεν υπάρχουν πια. Άρα, στην καλύτερη περίπτωση, απλά υποθέτουμε τι θέλουν να μας πουν. Πηγαίνοντας όμως σ’ ένα μοναστήρι στο Θιβέτ και μιλώντας με τους ανθρώπους που βρίσκονται εκεί, μπορούμε να τους ρωτήσουμε : “
Όταν εξωτερικά σε βλέπουμε να προσεύχεσαι, τι συμβαίνει εσωτερικά ; -Τι συμβαίνει στο σώμα σου; – Τι σκέφτεσαι, τι νοιώθεις, τι συναισθάνεσαι ;”
Ήταν στο Θιβέτ λοιπόν, όπου είχα την ευκαιρία να γνωρίσω τον ηγούμενο ενός μοναστηριού και να τον ρωτήσω μέσω διερμηνέα, αυτό που είχα ρωτήσει όλους τους άλλους μοναχούς. Η δική του όμως απάντηση ήταν πολύ ξεκάθαρη όταν τον ρώτησα : ” Όταν σε βλέπουμε να προσεύχεσαι για 12 – 14 – 16 ώρες την ημέρα, όταν βλέπουμε τα Μούντρας, τα Μάντρας, τα καμπανάκια, τα μπωλ, τα γκονγκ, τα φυλακτά και τις ψαλμωδίες για τόση πολλή ώρα, ” Τι κάνεις εσωτερικά ; Τι συμβαίνει εσωτερικά;”
Ο Ηγούμενος με κοίταξε γελώντας και είπε (ξανά μέσω του διερμηνέα), “Δεν μπορείς να δεις την προσευχή μας, επειδή η προσευχή μας δεν μπορεί να ειδωθεί ” και συνέχισε :
“Αυτό που είδες είναι τα πράγματα που κάνουμε για να δημιουργήσουμε συναίσθημα στο σώμα μας , Το συναίσθημα είναι η προσευχή !”
Ύστερα μου αντιγύρισε την ερώτηση λέγοντας μου : ” Πώς το κάνετε στη δική σας κουλτούρα;” Και τότε σκέφτηκα το πώς εμείς βλέπουμε την προσευχή στην κουλτούρα μας σήμερα.
Όταν χάσαμε τα κείμενα που περιέγραφαν ότι η δύναμη του συναισθήματος είναι η γλώσσα που μας ενώνει με το σύμπαν και τη Δημιουργία γύρω μας, αρχίσαμε να πιστεύουμε ότι η προσευχή είναι μόνο οι λέξεις. Αν λέμε τις σωστές λέξεις, όσες φορές πρέπει, την κατάλληλη μέρα, την κατάλληλη στιγμή …, έχουμε πει την προσευχή … Κι όσο καλές κι αν είναι οι προθέσεις μας, ξέρουμε ότι υπάρχει μια τεχνική που μας μεταφέρει πολύ μακρύτερα από εκεί που μας πηγαίνει η απλή προφορά των λέξεων.
ΟΙ 5 ΤΡΟΠΟΙ ΠΡΟΣΕΥΧΗΣ
Ένας άτυπος τρόπος, που ονομάζεται ” Καθημερινή Προσευχή”. Ένας φίλος που ζούσε στο Σαν Φραντσισκο έλεγε αυτή την προσευχή γυρίζοντας από τη δουλειά του κάθε Παρασκευή : ” Θεέ μου, αν φτάσω στο βενζινάδικο πριν μείνω από βενζίνη, δεν θα ξαναφήσω τόση λίγη βενζίνη στο ντεπόζιτο”. Αυτή είναι μια άτυπη προσευχή στο Θεό.
Ο 2ος τρόπος προσευχής είναι η “Απαιτητική Προσευχή”, όπου απαιτούμε από τις δυνάμεις, τους Αγγέλους, τον Θεό … “Θεέ μου, διεκδικώ το δικαίωμα να θεραπεύσω και να θεραπευτώ τώρα, στο μέλλον και στο παρελθόν”. Αυτή είναι μια απαιτητική προσευχή.
Ο 3ος τρόπος είναι η “Τελετουργική Προσευχή” :” Ο Θεός είναι μεγάλος και καλός”.
Ο 4ος τρόπος είναι μια προσευχή χωρίς λόγια, μια “Διαλογιστική Προσευχή”, όπου αντιλαμβανόμαστε μια παρουσία γύρω μας, μέσα στη σιωπή. Κάποιοι διαφωνούν για το εάν αυτό είναι ένας τρόπος προσευχής ή όχι, αλλά αυτό θεωρούν οι ερευνητές πως είναι η προσευχή. Κι όσο καλοί κι αν είναι αυτοί οι τρόποι, όσο καλά κι αν περιγράφουν τον τρόπο να προσευχόμαστε, πάντα υπήρχε ένας άλλος τρόπος.
Ένας 5ος τρόπος, που δεν έχει περιγραφεί σε αυτούς τους τύπους, είναι αυτό ακριβώς που μας περιέγραφε αυτός ο Ηγούμενος στο Θιβέτ. Περιέγραφε έναν τύπο προσευχής που είναι βασισμένος στο συναίσθημα.
Είπε :
” Πρέπει να νοιώθουμε σαν να έχει ήδη εισακουστεί η Προσευχή” και “Μέσα σε αυτό το συναίσθημα μιλάμε στις δυνάμεις της Δημιουργίας”, επιτρέποντας στον κόσμο να μας ανταποκριθεί, επιτρέποντας σε αυτό το πεδίο, το Κβαντικό Ολόγραμμα, τον Νου του Θεού, να μας ανταποκριθεί, με ό,τι είναι αυτό που νοιώθουμε μέσα στην καρδιά μας.
Έτσι, αντί να προσευχόμαστε νοιώθοντας αδύναμοι σε μια δεδομένη κατάσταση, πχ. “Θεέ μου, σε παρακαλώ, κάνε να έρθει ειρήνη στον κόσμο”, αυτό το είδος προσευχής, μας καλεί να νοιώσουμε σαν να συμμετέχουμε ήδη στην ειρήνη (όπως πρότεινε ο Τζων Γουίλερ), ότι είμαστε μέρος αυτού που βλέπουμε και καθώς νοιώθουμε την Ειρήνη στον κόσμο μας, ή την θεραπεία των αγαπημένων μας, …. στην ουσία ενδυναμώνουμε αυτό το πεδίο, ώστε να μας το αντικατοπτρίσει αυτό, με τρόπο ώστε να έρθουν αυτές οι αλλαγές στη ζωή μας, στον κόσμο μας. Αυτό ακριβώς μας έλεγε ο Ηγούμενος του μοναστηριού στο Θιβέτ.
Στις αρχές του 1990 είχα την ευκαιρία να δω αυτόν τον τύπο προσευχής, τον βασισμένο στο συναίσθημα, ζωντανά, σε μια πραγματική περίσταση και θα ήθελα να μοιραστώ αυτή την ιστορία, γιατί περιγράφει καλύτερα κάτι που αλλιώς είναι μια θολή έννοια : Πως η προσευχή του συναισθήματος λειτουργεί στη ζωή μας.
Το 1990, η έρημος στα Ν. Δυτικά, περνούσε την χειρότερη ξηρασία όλων των εποχών και ένας ιθαγενής Αμερικανός φίλος μου με προσκάλεσε να τον συνοδέψω μια μέρα σε ένα μέρος στο Ν. Μεξικό, για να συμμετάσχω σε μια προσευχή για βροχή. Δεν χρειάστηκε να με ξαναρωτήσει. Είπα ” Σίγουρα ! Θα ήθελα να συμμετέχω και να δω τι είναι αυτή η προσευχή”.Ταξιδέψαμε στην όμορφη, αχανή έρημο και φτάσαμε σε ένα μέρος τόσο παλιό που οι άνθρωποι σήμερα δεν ξέρουν καν ποιος το έφτιαξε. Βασικά, ήταν ένας κύκλος από πέτρες που βρίσκονταν στην ίδια θέση όπου είχαν τοποθετηθεί από τους προγόνους του, πολύ-πολύ παλιά. Εκεί, ο φίλος μου, έβγαλε τα παπούτσια του και μπήκε μέσα στον κύκλο με γυμνά πόδια. Τίμησε όλους τους προγόνους του, τίμησε τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα, μου γύρισε την πλάτη και στάθηκε με τα χέρια του σε θέση προσευχής, μόνο για μερικές στιγμές.
Μετά στράφηκε σε μένα και είπε : ” Πείνασα ! Πάμε να φάμε κάτι” κι εγώ του είπα : “Νόμιζα πως θα προσευχόμασταν για να βρέξει !” Με κοίταξε και είπε : ” Όχι. Αν προσευχηθούμε για βροχή, η βροχή δεν θα έρθει ποτέ! Γιατί τη στιγμή που προσεύχεσαι για να συμβεί κάτι, απλά αναγνωρίζεις ότι δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή”. Σκέφτηκα αυτό που είπε και το βρήκα πολύ λογικό. Αν πω “Θεέ μου, σε παρακαλώ, ας έρθει ειρήνη στον κόσμο, αυτό που λέω εκείνη τη στιγμή είναι ότι δεν υπάρχει ειρήνη και ασυνείδητα μπορεί να ενδυναμώσω τις συνθήκες που θέλω να αλλάξω (δηλαδή, μπορεί να γίνει το αντίθετο).
Το ίδιο ισχύει και με τη θεραπεία του εαυτού μου και των αγαπημένων μου. Οπότε ρώτησα τον φίλο μου: ” Αν δεν προσευχήθηκες για βροχή τότε τι έκανες; Τι συνέβη όταν έκλεισες τα μάτια σου και γύρισες από την άλλη μεριά;” Κι ο φίλος μου είπε: ” Όταν έκλεισα τα μάτια μου, άρχισα να νοιώθω πώς είναι να βρέχει στο χωριό μου. Μύρισα τις μυρωδιές που βγαίνουν όταν η βροχή πέφτει στο χώμα και τους τοίχους. Κι ένοιωσα πώς είναι να πατάω με τα γυμνά μου πόδια μέσα στη λάσπη, την πολλή λάσπη από την πολλή βροχή. Έτσι άνοιξα τον δρόμο στην πιθανότητα να έρθει βροχή στον κόσμο μας”.
Σκέφτηκα αυτόν τον τύπο προσευχής πολύ. Αργότερα εκείνο το απόγευμα κάτι καταπληκτικό συνέβη. Έβλεπα τον καιρό και η ξηρασία που κράταγε τόσον καιρό, ξαφνικά άλλαξε. Το χαμηλό βαρομετρικό πέρασε τη Γιούτα και κατέβηκε στο Κολοράντο, πέρασε το Ν. Μεξικό και ξανανέβηκε. Εκείνο το βράδυ έβρεξε! Έβρεχε όλη την επόμενη μέρα και έβρεχε, έβρεχε … Πήρα τον φίλο μου και του είπα “Βρέχει πάρα πολύ! Πλημμύρισαν τα λειβάδια, οι δρόμοι … Τι στην ευχή συμβαίνει;” Έμεινε για λίγο σιωπηλός και είπε: “Αυτό είναι το μέρος της προσευχής που δεν έχω καταλάβει!” Δεν έχω κανένα τρόπο να επιβεβαιώσω επιστημονικά ότι η προσευχή του φίλου μου είχε κάποια σχέση με εκείνη τη βροχή. Αλλά, οι συσχετισμοί είναι τόσοι πολλοί, το βλέπουμε να συμβαίνει τόσο συχνά, που ξέρουμε ότι υπάρχει επίδραση.
Το 1972, 24 πόλεις των ΗΠΑ χρησιμοποιήθηκαν σε ένα πείραμα όπου άνθρωποι εκπαιδεύτηκαν να νοιώσουν το συναίσθημα της ειρήνης με έναν συγκεκριμένο τρόπο. Τοποθετήθηκαν σε στρατηγικά σημεία αυτών των πόλεων. Κάθε πόλη είχε πληθυσμό πάνω από 10.000 ανθρώπους. Αυτά καταγράφτηκαν ως οι πασίγνωστες ‘ΤΜ’ (Transcendental Meditation= Υπερβατικός Διαλογισμός) μελέτες του 1970. Κατά το διάστημα που αυτοί οι άνθρωποι ένοιωθαν το συναίσθημα της ειρήνης γύρω τους, πέρα από τα κτίρια όπου γινόντουσαν τα πειράματα, παρατηρήθηκε στατιστική μείωση των εγκλημάτων. Εγκλήματα βίας, τροχαία ατυχήματα, μειώθηκαν. Σε πόλεις με χρηματιστήρια, όπως το Σικάγο, οι δείκτες ανέβηκαν ενόσω υπήρχε ειρήνη. Όταν οι προσευχές σταμάτησαν, όλα τα στατιστικά αντιστράφηκαν.
Το πείραμα αυτό το έκαναν ξανά και ξανά, σε τέτοιο βαθμό που η επίδραση μπόρεσε να μετρηθεί και να εφαρμοστεί σε ένα μεγαλύτερο πείραμα που καταγράφτηκε στην εφημερίδα “Journal of Conflict Resolution” (Εφημερίδα Ανάλυσης Συγκρούσεων) το 1988. Αυτό το πείραμα ονομάστηκε “Σχέδιο Παγκόσμιας Ειρήνης” στη Μ. Ανατολή. Συνέβη κατά τον πόλεμο Λιβάνου-Ισραήλ στις αρχές του 1980, σαν αποτέλεσμα των προηγούμενων μελετών. Άνθρωποι εκπαιδευμένοι να νοιώθουν το συναίσθημα της ειρήνης τοποθετήθηκαν κατά μήκος των περιοχών του πολέμου στο Ισραήλ και στον Λίβανο.Κατά τη διάρκεια που οι ερευνητές αποκαλούν “Παράθυρο της Προσευχής”, όταν οι άνθρωποι ένοιωθαν αυτά τα συναισθήματα, οι τρομοκρατικές πράξεις έπεσαν στο μηδέν. Τα εγκλήματα μειώθηκαν. Οι επισκέψεις στις εντατικές των νοσοκομείων μειώθηκαν. Μάλιστα προσπάθησαν να κάνουν αυτά τα πειράματα διαφορετικές ώρες της ημέρας, διάφορες μέρες της εβδομάδας, για να σιγουρευτούν ότι δεν ευθύνονταν οι εβδομάδες ή τα Σαββατοκύριακα, ή σε διαφορετικές στιγμές μέσα στον μήνα, για να σιγουρευτούν ότι δεν έφταιγαν οι σεληνιακοί κύκλοι.Όταν ολοκληρώθηκαν αυτά τα πειράματα, είδαν -αν και δεν ξέρουμε ακριβώς το γιατί αυτή η επίδραση συμβαίνει με τον τρόπο που συμβαίνει- ότι ο αλληλοσυσχετισμός είναι τόσο μεγάλος, που όταν ένας ορισμένος αριθμός ανθρώπων αρχίζει να νοιώθει το συναίσθημα της ειρήνης ή της θεραπείας σε ένα μέρος, η επίδραση εξαπλώνεται στην κοινότητά τους, πέρα από το μέρος όπου βρίσκονται. Αυτό είναι τόσο συγκεκριμένο που τώρα ξέρουμε: οι στατιστικολόγοι μπόρεσαν να προσδιορίσουν ακριβώς τον αριθμό των ανθρώπων που απαιτούνται για να αρχίσει κάτι τέτοιο. Θα σας πω τη συνταγή και μετά θα εξηγήσω τι σημαίνει.
Η επίδραση παρατηρείται όταν συμμετέχει ένας ορισμένος αριθμός ανθρώπων και ο ελάχιστος αριθμός είναι η τετραγωνική ρίζα του 1% του πληθυσμού. Αυτό σημαίνει ότι αν, πχ., έχεις μια πόλη ενός εκατομμυρίου, παίρνεις το 1% του 1.000.000 και βγάζεις την τετραγωνική ρίζα του 1 %. Αυτός ο αριθμός σου λέει πόσοι άνθρωποι είναι απαραίτητοι, είναι ο αριθμός αφετηρία δηλαδή, για να εκκινήσει η επίδραση. Προφανώς, όσοι περισσότεροι άνθρωποι συμμετέχουν, τόσο μεγαλύτερο θα είναι το αποτέλεσμα. Για μια πόλη ενός εκατομμυρίου ο αριθμός είναι μόλις 100. Σε έναν κόσμο 6 δισεκατομμυρίων, η τετραγωνική ρίζα του 1% είναι μόλις 8.000 άνθρωποι. Οχτώ χιλιάδες άνθρωποι (σύμφωνα με αυτές τις μελέτες, είναι το μόνο που απαιτείται) να νοιώσουν το συναίσθημα της ειρήνης στην καρδιά τους, σε μια δεδομένη στιγμή, ταυτόχρονα, για να ενεργοποιήσουν αυτή την συνειδητότητα μέσω του πεδίου που ξέρουμε σήμερα ότι υπάρχει, προκειμένου να έρθει η ειρήνη στον κόσμο μας …
Η ΚΒΑΝΤΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ, ΤΗΣ ΕΙΡΗΝΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΘΑΥΜΑΤΩΝ
( ηλεκτρομαγνητικό πεδίο καρδιάς )
Κάθε συζήτηση περί αυτής της συναισθηματικής προσευχής, αυτού του χαμένου τύπου προσευχής, μερικές φορές φαίνεται κάτι παραπάνω από ‘ακαδημαϊκή’ ώσπου να την εφαρμόσουμε στη ζωή μας, να τη δούμε να εφαρμόζεται στη ζωή μας …
Στα τέλη του 1990 είχα την ευκαιρία να κάνω ακριβώς αυτό βλέποντας το βίντεο της θεραπείας μιας ανίατης ασθένειας μιας γυναίκας, όπου χρησιμοποιήθηκε ακριβώς η τεχνική για την οποία μιλάμε. Για μένα αυτή ήταν η πληροφορία που έβγαλε αυτόν τον χαμένο τύπο προσευχής, από το πλαίσιο του ακαδημαϊκού, σε κάτι πολύ αληθινό που μπορούμε να εφαρμόσουμε στη ζωή μας. Είχα την ευκαιρία να δω κάποιο βίντεο από τη θεραπεία ενός όγκου διαμέτρου 10εκ. μέσα στο σώμα μιας γυναίκας, ο οποίος είχε διαγνωσθεί μη εγχειρήσιμος.Σαν τελευταία λύση, πήγε σ’ ένα νοσοκομείο στην Κεντρική Κίνα. Εκεί άρχισαν απλά να απευθύνονται στους τρόπους κατάφασης για τη ζωή, πώς θα μπορούσε να αλλάξει, πώς να ζει τη ζωή της. Της έμαθαν καταφατικούς τρόπους αναπνοής, καταφατικούς τρόπους διατροφής, απαλές κινήσεις ρύθμισης των ενεργειακών κέντρων του σώματός της. Καθώς τα έκανε αυτά και δυνάμωνε το σώμα της, κάποια στιγμή υποβλήθηκε σε μια διαδικασία που θα ήθελα να σας περιγράψω σαν ένα ισχυρό παράδειγμα του πώς ο κόσμος του συναισθήματος μέσα μας έχει επίδραση, σε αυτή την περίπτωση μια σχηματική επίδραση στον κόσμο, πέρα από το σώμα μας.
Σε αυτό το βίντεο λοιπόν, βλέπουμε τη γυναίκα ξαπλωμένη σε ένα δωμάτιο νοσοκομείου, απόλυτα ξύπνια, απόλυτα ενσυνείδητη. Πιστεύει σ? αυτό που πρόκειται να συμβεί… Μπροστά της έχει έναν τεχνικό υπέρηχων, που χειρίζεται μια συσκευή υπέρηχων πάνω στην κοιλιά της και το βλέπουμε στην οθόνη. Στο αριστερό μέρος της οθόνης έχουν παγώσει την εικόνα ως αναφορά, για να ξέρουν ποια ήταν η κατάστασή της εκείνη τη στιγμή. Στο δεξί μέρος της οθόνης μπορούμε να δούμε σε πραγματικό χρόνο. Καθώς τρεις πρακτικοί στέκονται πίσω της, δουλεύοντας με την ενέργεια του σώματός της και με τα συναισθήματα μέσα στα δικά τους σώματα, αρχίζουν να ψάλλουν μια λέξη που έχουν συνεννοηθεί ότι ενισχύει μέσα τους το συναίσθημα ότι έχει ήδη θεραπευτεί. Ο ψαλμός βασικά λέει:
“Είσαι ήδη καλά”.
Θεραπεία όγκου σε τρία λεπτάΚαθώς νοιώθουν αυτό το συναίσθημα και λένε αυτές τις λέξεις μεταξύ τους, εμείς βλέπουμε στην οθόνη, σε πραγματικό χρόνο, τον ΚΑΡΚΙΝΟ ΝΑ ΕΞΑΦΑΝΙΖΕΤΑΙ ΣΕ ΛΙΓΟΤΕΡΟ ΑΠΟ 3λ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΧΡΟΝΟΥ!
Δείτε το καταπληκτικό βίντεο
Δεν είναι όπως στα ντοκυμαντέρ, που βλέπεις ένα τριαντάφυλλο να ανθίζει σε τριάντα δευτερόλεπτα, ενώ κανονικά διαρκεί μέρες … Εδώ, σ’ αυτό το βίντεο, αυτό συμβαίνει σε λιγότερο από 3 λεπτά! Το σώμα της ανταποκρίθηκε στα συναισθήματα των πρακτικών που είναι εκπαιδευμένοι να δίνουν αυτή τη θεραπεία και το μόνο που ένοιωθαν είναι το συναίσθημα του πως είναι να είσαι απέναντι σε μια γυναίκα που έχει ήδη γίνει καλά, που είναι απόλυτα ικανή, απόλυτα υγιής. Δεν έλεγαν “Φύγε κακέ καρκίνε” …
Πρόκειται για έναν πολύ διαφορετικό τρόπο σκέψης και είναι ένα σχηματικό παράδειγμα του πώς ακριβώς λειτουργεί αυτή η αρχή. Είχα την ευκαιρία να μιλήσω με τον Λου Τσιν (Lu Chin), τον δημιουργό αυτού του φιλμ.
Τον ρώτησα: “Κι αν αυτοί οι πρακτικοί δεν ήταν εκεί; Θα μπορούσε αυτή η γυναίκα, ο καθένας μας, να το κάνει μόνος του;” Χαμογέλασε και μου είπε:
“Πιθανότατα θα το είχε καταφέρει μόνη της. Από την άλλη όμως, κάτι συμβαίνει με εμάς τους ανθρώπους. Φαίνεται ότι νοιώθουμε πιο δυνατοί όταν υποστηριζόμαστε από άλλους στα πράγματα που πιστεύουμε, που θέλουμε να πετύχουμε.”
Έτσι, ενώ πιθανότατα θα μπορούσε να το έχει κάνει μόνη της, έχοντας εκείνους τους 3 πρακτικούς να δουλεύουν μαζί της, ήταν το ‘πάτημα’ που χρειαζόταν το σώμα της για να ανταποκριθεί. Το μόνο που έκαναν ήταν ότι ένοιωθαν το συναίσθημα ότι ήταν ήδη καλά και σε λιγότερο από 3λ το σώμα της ανταποκρίθηκε.
Η δυτική Φυσική αρχίζει τώρα να μας λέει ότι το ίδιο πεδίο που οδήγησε στη θεραπεία αυτής της γυναίκας, οδηγεί και στην Ειρήνη μεταξύ των κρατών. Είναι το ίδιο πράγμα σε διαφορετική κλίμακα, -η ίδια αρχή. Συμμετείχα επίσης σε πειράματα όπου χιλιάδες άνθρωποι ενώθηκαν μέσω διαδικτύου, συντονίστηκαν μια δεδομένη ώρα σε ένα χρονικό “παράθυρο”, όπου μάθαμε να νοιώθουμε το συναίσθημα της Ειρήνης την ίδια εκείνη ώρα. Όταν το κάναμε αυτό, συνέβαιναν στον κόσμο πόλεμοι.
Επρόκειτο να βομβαρδιστεί το Ιράκ και ακυρώθηκε. Στη διάρκεια αυτού του χρονικού “παράθυρου”, καθώς γινόταν αυτή η προσευχή, τα εγκλήματα μειώθηκαν, οι εντατικές μειώθηκαν. Έγινε μια έρευνα στο Πρίνστον όπου κατεγράφη το πεδίο συνειδητότητας παγκοσμίως, ενώ αυτές οι προσευχές ήταν σε εξέλιξη και είδαν στην οθόνη ότι η συνειδητότητα ανταποκρινόταν στους χιλιάδες ανθρώπους που ένοιωθαν το συναίσθημα της ειρήνης εκείνη τη στιγμή. Αυτό μας λέει ότι αυτό το πεδίο είναι μετρήσιμο. Μπορούμε να το μετρήσουμε σε μια οθόνη υπολογιστή. Αυτή η έρευνα του Πρίνστον ονομάστηκε ” Έρευνα της Παγκόσμιας Συνειδητότητας”.
Το πεδίο λοιπόν, υπάρχει. Είναι εκεί έξω. Ανταποκρίνεται σε μας με τρόπους που μόλις αρχίζουμε να κατανοούμε. Ακόμα πιο πρόσφατα έγινε μια έρευνα από τον επιστήμονα Masuru Emoto (Μαζούρου Ιμότο), όσον αφορά τη σχέση ανθρώπινου συναισθήματος και νερού. Δείχνει αυτή τη σχέση με ακόμη μεγαλύτερη σαφήνεια.
Αυτοί οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι, σταγόνες νερού, -το οποίο ούτως ή άλλως αποτελεί το 70% του σώματός μας- ανταποκρίνονται στο ανθρώπινο συναίσθημα, είτε προέρχεται από το σώμα, είτε είναι γραμμένο σε ετικέτες πάνω στις φιάλες, -δηλαδή, στο συναίσθημα του ερευνητή καθώς τοποθετεί τις ετικέτες. Στην συνέχεια καταψύχουν τις φιάλες για συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Όταν τις αποψύχουν, καθώς το νερό λειώνει, κρυσταλλοποιείται. Αυτοί οι κρύσταλλοι μας λένε τι συνέβη με το συναίσθημα, -την συνειδητότητα του νερού.
Για παράδειγμα, πήραν πολύ μολυσμένο νερό, πολύ τοξικό, από την πιο μολυσμένη περιοχή της Ιαπωνίας. Αυτό το νερό δεν κρυσταλλοποιείται κι όταν το παρατηρήσεις στο μικροσκόπιο βλέπεις μια λασπώδη, θολή μορφή. Δεν παρουσιάζει καθόλου συμμετρία ή κρυσταλλική δομή. Αφού προβλήθηκαν σ’ αυτό συναισθήματα -όταν, πχ., 500 άτομα προσευχήθηκαν πάνω από λίγο μόνο από αυτό το μολυσμένο νερό- ενώ η πρώτη εικόνα δείχνει το νερό σε τοξική κατάσταση- η “μετά” εικόνα δείχνει το ίδιο νερό πανέμορφο, πεντακάθαρο, κρυσταλλοποιημένο, τελείως συμμετρικό. Είναι καθαρά το αποτέλεσμα της διάδρασης του ανθρώπινου συναισθήματος με το νερό.
Κάποιες άλλες μελέτες δείχνουν οικογένειες, παιδιά με γονείς, να έχουν κυκλώσει μια φιάλη με πολύ μολυσμένο, τοξικό νερό το οποίο επίσης δεν μπορεί να κρυσταλλοποιηθεί. Επινοούν ένα παιχνίδι :
Τα παιδιά στέλνουν αγάπη στο νερό. Λένε ‘σ’ αγαπάμε νερό, σ’ ευχαριστούμε, σ’ εκτιμούμε νερό, για ό,τι μας φέρνεις στον κόσμο μας και στη ζωή μας’. Μέσα σ’ αυτήν την αθωότητα, αφυπνίζουν μέσα τους αυθεντικά συναισθήματα. Η συνέχεια της έρευνας δείχνει ότι το νερό που έχει δεχτεί αυτήν την ενέργεια από τα παιδιά και τις οικογένειές τους, – συναισθήματα που οι Αρχαίοι ονόμαζαν ‘προσευχή’, – αυτό το νερό αρχίζει να κρυσταλλοποιείται σε όμορφες, συμμετρικές, ξεκάθαρες μορφές, δείχνοντας άλλη μια φορά, ότι υπάρχει άμεση επίδραση μεταξύ αυτού που νοιώθουμε μέσα στο σώμα μας και αυτού που βρίσκεται πέρα από το σώμα μας.Αυτό είναι ένα πανέμορφο, πολύ ενδεικτικό παράδειγμα, για τον τρόπο με τον οποίο κάθε ένας από μας μπορεί να συμμετέχει, – όχι να κατευθύνει, ή να μεταχειριστεί-, αλλά, να συμμετέχει, στα γεγονότα του κόσμου μας, της ζωής μας, της οικογένειάς, της κοινότητάς του σώματός μας, μέσω του πεδίου που συνδέει τα πάντα μέσα στην Δημιουργία.
ΤΟ ΠΕΔΙΟ ΩΣ ΟΛΟΓΡΑΜΜΑ ( ηλεκτρομαγνητικό πεδίο )
Μία από τις πιο ισχυρές αρχές, όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο αυτό το πεδίο λειτουργεί, είναι το γεγονός ότι το πεδίο αυτό φαίνεται να είναι ολογραφικό από τη φύση του.
Ο ορισμός του ολογράμματος είναι ότι, όσο κι αν διαιρέσεις ένα μοτίβο το όλον παραμένει ακόμα και στο μικρότερο κομμάτι. Για παράδειγμα, πριν από χρόνια, υπήρχαν κάτι σελιδοδείκτες, κάτι φανταχτερές λωρίδες, που είχαν εικόνες όπως ένα ανθισμένο τριαντάφυλλο, ή μια παναγιά, ή ένα δελφίνι να πηδάει από μια πυραμίδα. Αυτούς τους σελιδοδείκτες, αν ήταν πραγματικά ολογράμματα, θα μπορούσες να τους κόψεις σε πολύ μικρά κομμάτια ξανά και ξανά και αν κοίταγες με μεγεθυντικό φακό, θα έβλεπες ολόκληρο το σχέδιο ακόμα και στο μικρότερο κομμάτι.
Μοιράζομαι αυτή την αρχή γιατί, όπως φαίνεται, η συνειδητότητά μας, μέσω αυτού του πεδίου, λειτουργεί με τον ίδιο ακριβώς τρόπο. Αυτό σημαίνει ότι όλοι μας, ως μέρη του μεγαλύτερου μοτίβου, είμαστε συνδεδεμένοι.Έτσι, τα φαινομενικά ασήμαντα πράγματα που κάνουμε κάθε μέρα, – το πώς συμπεριφερόμαστε ο ένας στον άλλον στο οικογενειακό τραπέζι, το πώς νοιώθουμε βλέποντας τις ειδήσεις, το πώς αντιδρούμε όταν ο μπροστινός οδηγός μας κόβει το δρόμο…, – σε όλες αυτές τις φαινομενικά ασήμαντες στιγμές της ζωής μας, στην πραγματικότητα κάνουμε μια συζήτηση με αυτό το πεδίο, το κβαντικό ολόγραμμα, το νου του Θεού, ατομικά. Κι αν βάλουμε μαζί όλες αυτές τις μικρές συζητήσεις, αυτό γίνεται η συλλογική απάντηση.
Το πεδίο αντικατοπτρίζει τη συλλογική αγάπη, τη συλλογική εκτίμηση, ή αγνωμοσύνη, το συλλογικό θυμό, οργή, ή φόβο. Έτσι, καθώς βλέπουμε τα γεγονότα στη ζωή μας να ξεδιπλώνονται και αναρωτιόμαστε “Γιατί να συμβαίνουν αυτά; Πώς μπορεί να γίνονται αυτά έτσι; ” καλό θα ήταν να κρατήσει ο καθένας μας αυτές τις αρχές στο νου του και να ρωτήσει το εαυτό του :
“Πιστεύεις, βλέπεις αυτές τις αρχές, (που μόλις περιέγραψα), τις βλέπεις να εκδηλώνονται στον κόσμο γύρω σου;” Και αν η απάντηση είναι ναι, η αρχή δουλεύει αμφίδρομα : όταν αρχίζουμε να νοιώθουμε τα συναισθήματα των πραγμάτων που θέλουμε να κάνουμε στη ζωή μας και στον κόσμο μας, το ολόγραμμα εξ ορισμού θα αντικατοπτρίσει αυτά τα συναισθήματα πίσω σε εμάς.
Ακούω από πολλούς ανθρώπους ότι “όταν προσφέρουμε την προσευχή μας μέσα από το σώμα μας, πρέπει να σταλεί στο μέρος που επιθυμούμε. Αν προσευχόμαστε για τη Μέση Ανατολή, πρέπει να ‘στείλουμε’ την ενέργεια εκεί. Αν προσευχόμαστε για τη θεραπεία των αγαπημένων μας, πως πρέπει με κάποιο τρόπο να εκπέμψουμε από το σώμα μας προς τα εκεί που βρίσκονται.”
Αυτές είναι καλές προθέσεις, αλλά το ολόγραμμα μας λέει ότι δεν χρειάζεται να στείλουμε τίποτα πουθενά. Λέει πως όταν νοιώθουμε το συναίσθημα στο σώμα μας, αυτό ήδη υπάρχει παντού, επειδή είμαστε μέρος αυτού του όλου.
Ακριβώς όπως το σχέδιο παραμένει ακέραιο, όσο κι αν τεμαχίσουμε εκείνον τον σελιδοδείκτη, έτσι κι εμείς είμαστε μικρά κομμάτια αυτού του μεγαλύτερου ολογράμματος, αυτής της μεγαλύτερης συνειδητότητας. Επειδή, πολύ απλά, όταν αισθανόμαστε χρησιμοποιούμε την ενέργεια μέσα μας για να δημιουργήσουμε ότι διαλέξουμε, αυτό ήδη υπάρχει, παντού και πάντα.Ίσως σας έχει τύχει να πηγαίνετε να τηλεφωνήσετε σε κάποιον που συμπαθείτε και να δείτε ότι είναι ήδη στην άλλη άκρη της γραμμής. Με τη μητέρα μου το παθαίνω αυτό συχνά. Προσπαθώ να της τηλεφωνώ τουλάχιστον μια φορά την εβδομάδα απ’ όπου κι αν βρίσκομαι και συχνά την πετυχαίνω στην άλλη άκρη ή η γραμμή είναι κατειλημμένη επειδή εκείνη τη στιγμή μου τηλεφωνεί.
Άρα, όταν συμβαίνει αυτό, τι γίνεται; Πώς μεταφέρεται η πληροφορία ώστε να έχουμε αυτήν την ταυτόχρονη επαφή; Όλοι σχεδόν έχουμε αυτήν την εμπειρία. Ίσως το κβαντικό ολόγραμμα, η ολογραφική αρχή, να είναι η απάντηση, λόγω του ότι όταν νοιώθουμε κάτι σε ένα μέρος, σε κάποιο βαθμό αυτό το συναίσθημα υπάρχει ήδη σε κάθε άλλο μέρος. Και στο βαθμό που μπορούμε να εστιάσουμε σ’ αυτό το συναίσθημα και να “ακονίσουμε” αυτήν την ικανότητα, να νοιώθουμε συναισθήματα στην καρδιά μας, αντί απλά να τα σκεφτόμαστε στο μυαλό μας, στο βαθμό αυτό, έχουμε τη δυνατότητα να θεραπεύσουμε και να μεταφέρουμε πέρα από το σώμα μας ό,τι νοιώθουμε μέσα μας.
Τι μας λέει αλήθεια, αυτή η πληροφορία για τον τρόπο που ζούμε τη ζωή μας και για ό,τι βλέπουμε να συμβαίνει στον κόσμο μας; Αυτό που τουλάχιστον μας λέει είναι ότι κάτι υπάρχει εκεί έξω. Υπάρχει ένα πεδίο, μια ζωντανή ευφυΐα, που συνδέει τα πάντα στην Δημιουργία, μη εξαιρώντας τίποτα, οτιδήποτε συμβαίνει στον κόσμο ή στο σώμα μας. Γνωρίζουμε λόγω αυτής της αρχής, ότι όλα είναι μέρος όλων των άλλων. Ξέρουμε ότι είμαστε συνδεδεμένοι μ’ αυτό το πεδίο μέσω αυτών που ονομάζουμε σκέψη, αίσθημα και συναίσθημα.
Πιο συγκεκριμένα, τα συναισθήματα στην καρδιά μας είναι η γλώσσα που μας ενώνει με το πεδίο. Είναι η γλώσσα που το πεδίο αναγνωρίζει. Το πεδίο ίσως να μην αναγνωρίζει τις διανοητικές διεργασίες της γλώσσας, όταν πχ. λέμε “Θεέ μου, κάνε να έρθει ειρήνη στον κόσμο”. Σίγουρα όμως αναγνωρίζει τη γλώσσα του συναισθήματος όταν νοιώθουμε την ειρήνη στην καρδιά μας σαν να είναι ήδη εκεί.
Αυτές είναι οι αρχές, κάποιες πολύ ισχυρές αρχές, που μας άφησαν οι Αρχαίοι σε μια γλώσσα της εποχής τους. Σήμερα, 400 χρόνια μετά τη γέννηση της Δυτικής Επιστήμης, μόλις αρχίζουμε να κατανοούμε ακριβώς τις ίδιες αρχές. Κι ενώ, δεν μπορούμε να κατανοήσουμε απόλυτα όσα γνωρίζουμε γι’ αυτό το πεδίο, από πού έρχεται, γιατί υπάρχει… , ξέρουμε αρκετά για να εφαρμόσουμε στη ζωή μας αυτές τις αρχές που είδαμε να λειτουργούν υπό συνθήκες εργαστηρίου και τις οποίες μας κληροδότησαν οι Αρχαίοι.
Κατά τη δική μου οπτική, πρόκειται για πολύ δυνατές πληροφορίες, γιατί πηγαίνουν την ιδέα της προσευχής πέρα από κάθε θρησκευτική ή πνευματική παράδοση και γιατί δημιουργούν μια εσωτερική τεχνολογία ανοιχτή σε όλους. Ανεξάρτητα από τις πεποιθήσεις μας, τον τρόπο ζωής μας, την γενεαλογία μας, την κληρονομιά μας, ή το πώς και πού διαλέγουμε να ζούμε, μας λέει ότι κάθε στιγμή έχουμε ένα συναίσθημα και λόγω αυτού του συναισθήματος επικοινωνούμε με τον κόσμο γύρω μας.
Έτσι, αντί να βλέπουμε την προσευχή σαν κάτι που “κάνουμε” πότε-πότε -όταν θέλουμε να αλλάξουμε τον κόσμο- και μετά σταματάμε και απομακρυνόμαστε, ίσως μπορούμε να επαναπροσδιορίσουμε την προσευχή ως τον τρόπο που νοιώθουμε στη ζωή μας και αφού νοιώθουμε πάντα, κάθε στιγμή της ζωής μας, η ζωή μας γίνεται προσευχή.
Μπορούμε πάντα να έχουμε το συναίσθημα της ειρήνης στην καρδιά μας. Είτε οδηγούμε, είτε μελετάμε, είτε πηγαίνοντας στα μαγαζιά ή στο αεροδρόμιο, αν σε ένα βαθμό, μπορούμε να νοιώσουμε αυτό το συναίσθημα, η ζωή γίνεται προσευχή. Έτσι, καθώς βλέπουμε τον κόσμο γύρω μας, βλέπουμε έναν κόσμο που αλλάζει πολύ γρήγορα.
Μερικοί πιστεύουν ότι ο κόσμος είναι εκτός ελέγχου και νοιώθουν αδύναμοι να κάνουν οτιδήποτε. Αυτές οι αρχές όμως, μας θυμίζουν ότι είμαστε μέρος όλων όσων βλέπουμε. Ο κόσμος γύρω μας δεν είναι τίποτα περισσότερο και τίποτα λιγότερο, από μια αντανάκλαση του ό,τι έχουμε γίνει εσωτερικά.
Η γλώσσα αυτών που ήρθαν πριν από εμάς, μας θυμίζει ότι πρέπει να γίνουμε αυτά τα οποία διαλέγουμε να μας συμβούν στη ζωή … Πρέπει να γίνουμε η ειρήνη, η θεραπεία, η συνεργασία, η συμπόνια, η αγάπη, η φροντίδα, που θέλουμε να έχουμε στη ζωή μας. Πρέπει εμείς να γίνουμε αυτά τα πράγματα, έτσι ώστε το πεδίο να μας τα αντικατοπτρίσει. Με αυτό τον τρόπο, ο καθένας από εμάς, μαθαίνει πώς να είναι καλύτερος άνθρωπος και καθώς, μ’ αυτόν τον τρόπο, γινόμαστε καλύτεροι άνθρωποι, χτίζουμε έναν καλύτερο κόσμο.
Το παραπάνω άρθρο είναι του Μωυσή και γράφτηκε στο “Εναλλακτική Δράση – Γίνε Εσύ η αλλαγή που θέλεις να δεις στον κόσμο”
Δείτε εδώ το σχετικό Βίντεο του καθηγητή γεωλογίας του Πανεπιστημίου Πατρών, Σταύρου Παπαμαρινόπουλου του Alter στην εκπομπή " Οι πύλες του Ανεξήγητου ".